سوالات مصاحبه قضاوت

تفاوت اصلی بین عقد معلق و عقد مشروط در قانون مدنی چیست؟

خب واقعیتش اینه که در عقد معلق، اثر عقد وابسته به وقوع امری است که هنوز محقق نشده، اما در عقد مشروط، خودِ عقد ایجاد می‌شود ولی یک تعهد فرعی به آن ضمیمه شده است. طبق مواد ۱۸۹ و ۲۳۳ قانون مدنی، این تفاوت در زمانِ ایجاد ماهیت حقوقی بسیار تعیین‌کننده است.

اگر در جریان دادرسی متوجه شوید یکی از اصحاب دعوا محجور است، چه اقدامی می‌کنید؟

منطقاً اولین کار توقف دادرسی است. طبق آیین دادرسی مدنی، بلافاصله قرار توقیف دادرسی صادر می‌کنم و مراتب را به دادستان جهت تعیین قیم اطلاع می‌دهم. حفظ حقوق محجور در این پروسه اولویت اصلی محکمه است.

نحوه برخورد با تعارض بین ادله اثبات دعوا چگونه است؟

ببینید، تو این موقعیت سلسله مراتب ادله خیلی مهمه. اگر سند رسمی در برابر شهادت شهود باشد، طبیعتاً سند رسمی مقدم است مگر اینکه جعلیت آن اثبات شود. علم قاضی هم در کنار سایر امارات قضایی نقش تکمیل‌کننده دارد.

حکم قسامه در چه جرایمی قابل استناد است؟

صرفاً در جنایات بر نفس و اعضا. وقتی لوث محقق شود و هیچ دلیل دیگری مثل اقرار یا بینه نباشد، با تشریفات خاصی که در قانون مجازات اسلامی آمده، مراسم قسامه اجرا می‌شود تا خون مسلمان هدر نرود.

چگونه استرس خود را در مواجهه با حجم بالای پرونده‌های شعبه مدیریت می‌کنید؟

من همیشه این‌جوری به قضیه نگاه می‌کنم که کیفیت رسیدگی نباید قربانی کمیت شود. با اولویت‌بندی پرونده‌های فوری و استفاده بهینه از سیستم مدیریت پرونده یا همان CMS قضایی، فشار کاری را متعادل نگه می‌داریم.

نظرتان درباره حبس‌زدایی و مجازات‌های جایگزین حبس چیست؟

به تجربه ثابت شده که زندان همیشه راه حل نیست. استفاده از پابند الکترونیک یا خدمات عمومی رایگان، هم به نفع جامعه است و هم از تراکم جمعیت کیفری در ندامتگاه‌ها کم می‌کند، البته به شرطی که بازدارندگی حفظ شود.

در صورت توهین متهم به مقام قضایی در حین دادرسی، چه واکنشی نشان می‌دهید؟

طبیعتاً تو این کار حفظ خونسردی اصل اوله. بدون اینکه وارد درگیری لفظی بشم، طبق قانون صورت‌جلسه می‌کنم و دستور بازداشت موقت یا تعقیب کیفری جداگانه صادر می‌کنم تا شان دادگاه حفظ بشه.

تکلیف دادگاه در مواجهه با سند عادی که در حکم سند رسمی است چیست؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم اعتبارش مثل سند رسمیه. مثلاً اسنادی که طبق ماده ۱۲۸۷ تنظیم شدن یا چک صیادی که در سامانه ثبت شده، قابلیت اجرا بدون حکم دادگاه رو دارن و انکار و تردید نسبت بهشون پذیرفته نیست.

چرا استقلال قاضی در انشاء رای اهمیت دارد؟

یه اصل مهم تو این کار اینه که قلم قاضی نباید تحت تاثیر هیچ فشاری بلرزه. استقلال قضایی یعنی رای فقط بر اساس قانون و وجدان صادر بشه، نه توصیه مقامات بالا یا جو رسانه‌ای.

حدود مسئولیت مدنی قاضی در صورت اشتباه در صدور حکم چیست؟

طبق اصل ۱۷۱ قانون اساسی، اگر تقصیر قاضی باشه، خودش ضامنه؛ اما اگر قصور یا اشتباه غیرعمدی باشه، خسارت از بیت‌المال جبران می‌شه. تشخیص این مرز خیلی ظریفه و نیاز به بررسی در دادگاه عالی انتظامی قضات داره.

اگر خواهان در جلسه اول دادرسی خواسته خود را تغییر دهد، تکلیف چیست؟

به نظرم بهترین راهش رجوع به ماده ۹۸ آیین دادرسیه. خواهان آزاده که خواسته رو کم یا زیاد کنه یا تغییر بده، به شرطی که با دعوای اصلی مرتبط باشه و منشأ واحدی داشته باشه.

مبنای محاسبه خسارت تاخیر تادیه در سیستم بانکی و قضایی چیست؟

معمولاً تو این شرایط نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی ملاک عمله. البته اگر در قرارداد شرط شده باشه، همون نرخ قراردادی اولویت داره، مگر اینکه ربا محسوب بشه که بحثش جداست.

آیا اقرار متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی نزد ضابطین معتبر است؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که طبق قانون جدید آیین دادرسی کیفری، اقرار نزد ضابط قضایی بدون حضور وکیل یا در شرایط اکراه، فاقد اعتباره و در دادگاه قابل استناد نیست.

تفاوت خیار مجلس و خیار حیوان در چیست؟

واقعیتش رو بخواید خیار مجلس تا زمانیه که طرفین در جلسه حضور دارن و از هم جدا نشدن، اما خیار حیوان مختص خرید دام و حیواناته که تا سه روز برای مشتری ثابته، حتی اگر جدا بشن.

نقش دیوان عالی کشور در فرآیند دادرسی چیست؟

دیوان عالی کشور مرجع تجدیدنظر نیست، بلکه مرجع فرجام‌خواهیه. وظیفه اصلیش نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضاییه تا آرای متناقض صادر نشه.

در چه صورتی حکم ورشکستگی تاجر صادر می‌شود؟

زمانی که توقف در پرداخت دیون مسلم بشه. یعنی تاجر دیگه نتونه بدهی‌هاش رو بده. در این حالت دادگاه حکم ورشکستگی میده و اداره تصفیه وارد عمل می‌شه.

برخورد شما با وکیلی که سعی در طولانی کردن دادرسی دارد چیست؟

منطقاً تو این کار باید هوشیار بود. اگر احساس کنم درخواست‌ها واهیه یا برای اطاله دادرسی طرح شده، با استناد به اختیارات قانونی، درخواست رو رد می‌کنم و تذکر میدم که وقت دادگاه حق الناسه.

آیا قاضی می‌تواند بر اساس علم شخصی خود حکم صادر کند؟

بله، علم قاضی یکی از ادله اثباته، اما شرط داره. باید منشأ علم در پرونده ذکر بشه و مستند باشه، نه اینکه صرفاً بر اساس حدسیات ذهنی رای صادر کنیم.

تکلیف پرونده‌ای که پس از نقض در دیوان عالی به شعبه هم‌عرض ارجاع شده چیست؟

شعبه هم‌عرض مکلفه طبق نظر دیوان رسیدگی کنه، مگر اینکه دلیل جدیدی پیدا بشه. در نهایت اگر اصرار بر رای قبلی باشه، پرونده به هیات عمومی اصراری دیوان می‌ره.

چگونه عدالت و انصاف را در تقسیم ارث بین ورثه صغیر مدیریت می‌کنید؟

ما برای مصلحت صغار خیلی حساسیم. حتماً نصب قیم رو چک می‌کنم و سهم‌الارث رو تا بلوغ قانونی به حساب سپرده دادگستری واریز می‌کنیم تا حیف و میل نشه.

منظور از قاعده «الجمع مهما امکن اولی من الطرح» در تفسیر قراردادها چیست؟

اگه اجازه بدید این‌طور بگم که تا جای ممکن نباید قراردادی رو باطل کرد. اگر دو شرط متعارض دیدیم، باید سعی کنیم جوری تفسیرشون کنیم که هر دو اجرا بشن، نه اینکه کل قرارداد رو زیر سوال ببریم.

اگر ضابطین قضایی بدون دستور مقام قضایی وارد منزل متهم شوند، تکلیف ادله چیست؟

در مواجهه با این چالش، قانون صراحت داره. ادله‌ای که از طریق نامشروع و بدون رعایت تشریفات قانونی کسب شده باشه، ارزش اثباتی نداره و ممکنه برای خود ضابط هم مسئولیت کیفری ایجاد کنه.

تفاوت قتل شبه عمد و خطای محض در چیست؟

ببینید، تو این موقعیت قصد و فعل ملاکه. در شبه عمد، فعل کار نوعاً کشنده نیست و قصد قتل هم نیست، ولی بی‌احتیاطی هست. اما در خطای محض، نه قصد فعل هست نه قصد نتیجه، مثل تیراندازی در خواب.

آیا صدور حکم غیابی در امور کیفری ممکن است؟

جز در جرایم حق‌اللهی محض، بله ممکنه. اگر متهم ابلاغ واقعی نشده باشه و در جلسه حاضر نشه، دادگاه می‌تونه حکم غیابی صادر کنه که البته قابل واخواهی در همون شعبه است.

نظرتان در مورد اعمال ماده ۴۷۷ آیین دادرسی کیفری چیست؟

این ماده برای موارد خاص و خلاف بین شرعه. زمانی که رای قطعی شده ولی رئیس قوه قضاییه تشخیص بده که رای خلاف شرع بینه، اعاده دادرسی تجویز می‌شه تا حق کسی ضایع نشه.

چگونه با فشار روانی ناشی از صدور احکام سنگین مثل قصاص کنار می‌آیید؟

من اینو این‌جوری می‌گم که ما مجری قانون و شریعتیم. وقتی تمام مراحل دادرسی دقیق طی شده و حکم الهی صادر می‌شه، دیگه عذاب وجدان معنا نداره چون عدالت اجرا شده، هرچند قلباً ناراحت‌کننده باشه.

شرایط تحقق خیار غبن فاحش چیست؟

زمانی که تفاوت قیمت معامله با قیمت واقعی بازار به قدری زیاد باشه که قابل مسامحه نباشه. البته شرطش اینه که طرف هنگام معامله از قیمت‌ها بی‌اطلاع بوده باشه.

تکلیف دادگاه در برابر دعوای خلع ید بدون سند رسمی مالکیت چیست؟

رویه قضایی اینه که خلع ید فرع بر مالکیته. اول باید مالکیت اثبات بشه. پس اگر سند رسمی نباشه، معمولاً قرار عدم استماع دعوا صادر می‌شه تا خواهان اول اثبات مالکیت کنه.

آیا شهادت اقوام درجه یک در دادگاه پذیرفته می‌شود؟

به عقیده من منعی نداره، اما ارزشش متفاوته. قرابت مانع شهادت نیست ولی قاضی می‌تونه اون رو به عنوان اماره در نظر بگیره نه دلیل قطعی، چون احتمال جانبداری وجود داره.

در صورت تعارض بین قانون خاص مقدم و قانون عام موخر، کدام حاکم است؟

یه اصل مهم تو این کار اینه که «عام لاحق ناسخ خاص سابق نیست». یعنی قانون خاص همچنان به قوت خودش باقیه و تخصیص می‌خوره، مگر اینکه قانونگذار صراحتاً اون رو لغو کرده باشه.

اگر متهمی ادعای جنون ادواری کند، روند رسیدگی چگونه تغییر می‌کند؟

بلافاصله بعد از این که ادعا مطرح شد، باید متهم رو به پزشکی قانونی ارجاع بدیم. اگر جنون حین ارتکاب جرم ثابت بشه، مسئولیت کیفری ساقط می‌شه و قرار موقوفی تعقیب صادر می‌کنیم.

تکلیف چک‌های صیادی که در سامانه ثبت نشده‌اند چیست؟

طبق قانون جدید صدور چک، این چک‌ها دیگه مشمول قانون چک نیستن و فقط یک سند مدنی عادی محسوب می‌شن. یعنی امتیازاتی مثل صدور اجراییه مستقیم رو از دست میدن.

آیا می‌توان حکم تخلیه ملک تجاری را بدون پرداخت حق کسب و پیشه صادر کرد؟

بستگی به تاریخ قرارداد داره. اگر مشمول قانون سال ۵۶ باشه، حق کسب و پیشه الزامیه، اما در قانون سال ۷۶، فقط سرقفلی (اگر پرداخت شده باشه) ملاکه و حق کسب و پیشه منتفیه.

نظرتان درباره بازداشت موقت‌های طولانی مدت چیست؟

من همیشه سعی می‌کنم از این کار پرهیز کنم. بازداشت موقت باید آخرین حربه باشه و هر ماه باید ضرورتش بازبینی بشه تا حقوق متهم تضییع نشه، مگر در جرایم سنگین امنیتی.

در صورت مفقود شدن پرونده در شعبه دادگاه، مسئولیت با کیست؟

این یه کابوس اداریه! مسئولیت حفظ پرونده با مدیر دفتر و بایگان شعبه است، اما نظارت عالیه با رئیس شعبه است. باید فوراً گزارش بشه و بدل پرونده تشکیل بشه تا دادرسی متوقف نشه.

آیا قاضی می‌تواند طرفین دعوا را به سازش اجبار کند؟

اجبار که نه، ولی ترغیب بله. ماده ۱۸۳ آیین دادرسی میگه ما باید تلاش کنیم برای اصلاح ذات‌البین. ارجاع به شورای حل اختلاف یکی از ابزارهای خوب ما برای کاهش تراکم پرونده‌هاست.

تفاوت بین «مرور زمان شکایت» و «مرور زمان تعقیب» چیست؟

واقعیتش اینه که مرور زمان شکایت یعنی شاکی باید ظرف مهلت خاصی شکایت کنه (در جرایم قابل گذشت)، اما مرور زمان تعقیب یعنی از تاریخ جرم یا آخرین اقدام تعقیبی مدتی گذشته و دیگه نمیشه پرونده رو پیگیری کرد.

اگر رای داوری برخلاف قوانین موجد حق باشد، چه باید کرد؟

در این صورت ذینفع می‌تونه ظرف ۲۰ روز دادخواست ابطال رای داوری بده. دادگاه بررسی می‌کنه و اگر رای مخالف صریح قانون باشه، ابطالش می‌کنه.

چگونه با وکلایی که در جلسه دادگاه نظم را به هم می‌زنند برخورد می‌کنید؟

اول تذکر شفاهی میدم. اگر ادامه دادند، در صورت‌جلسه قید می‌کنم و می‌تونم طبق قانون اخراجشون کنم و مراتب رو به کانون وکلا گزارش بدم. نظم محکمه خط قرمز منه.

آیا اسکرین‌شات و چت‌های تلگرام در دادگاه سندیت دارد؟

به تنهایی نه، ولی به عنوان «اماره قضایی» خیلی کمک‌کننده است. یعنی می‌تونه علم قاضی رو تقویت کنه، مخصوصاً اگر با نظر کارشناس فنی پلیس فتا تایید بشه که جعلی نیست.

در دعوای تصرف عدوانی، سند مالکیت چه نقشی دارد؟

به تجربه ثابت شده که در تصرف عدوانی، «سبق تصرف» ملاکه نه سند مالکیت. البته سند می‌تونه اماره‌ای بر سبق تصرف باشه، ولی اصل بر اینه که کی زودتر اونجا بوده و کی عدوانا خارجش کرده.

آیا «جهل به قانون» رافع مسئولیت کیفری است؟

اصولاً خیر. فرض بر اینه که همه از قانون مطلعن. البته در جرایم تعزیری، اگر متهم ثابت کنه که واقعاً امکان دسترسی به قانون نداشته یا جاهل بوده، ممکنه قاضی تخفیف قائل بشه.

تکلیف اموالی که در جریان اجرای حکم توقیف شده ولی متعلق به ثالث است چیست؟

شخص ثالث باید دادخواست «اعتراض ثالث اجرایی» بده. دادگاه رسیدگی می‌کنه و اگر مالکیتش ثابت بشه، دستور رفع توقیف میده. حق الناس شوخی‌بردار نیست.

نحوه محاسبه دیه در ماه‌های حرام چگونه است؟

اگر هم صدمه و هم فوت در یکی از چهار ماه حرام (رجب، ذی‌قعده، ذی‌حجه، محرم) اتفاق بیفته، دیه تغلیظ می‌شه و یک سوم بهش اضافه می‌شه. این یه قاعده فقهی محکمه.

برخورد با کارشناس رسمی دادگستری که در مهلت مقرر نظر ندهد چیست؟

اول پیگیری می‌کنیم، اگر عذر موجه نداشت، می‌تونیم کارشناس رو عوض کنیم و تخلفش رو به کانون کارشناسان گزارش بدیم. تاخیر کارشناس نباید باعث اطاله دادرسی بشه.

تفاوت عقد جایز و عقد لازم را با مثال توضیح دهید؟

عقد لازم مثل بیع (خرید و فروش) که هیچکدوم نمیتونن فسخش کنن مگر با خیارات قانونی. عقد جایز مثل وکالت که هر وقت بخوان می‌تونن بهمش بزنن. ثبات معاملات روی عقود لازم می‌چرخه.

اگر متهم در دادگاه سکوت کند، آیا این سکوت نشانه رضایت یا اقرار است؟

تحت هیچ شرایطی سکوت اقرار نیست. متهم حق سکوت داره و ما باید با دلایل دیگه جرم رو ثابت کنیم. سکوت فقط دفاع نکردنه، نه پذیرفتن اتهام.

آیا دادگاه ایران صلاحیت رسیدگی به جرمی که ایرانیان در خارج مرتکب شوند را دارد؟

بله، طبق قانون مجازات اسلامی، اگر متهم در ایران یافت بشه یا به ایران اعاده بشه، دادگاه‌های ایران صلاحیت رسیدگی دارن. این بحث صلاحیت شخصی فعال و منفعله.

نقش دادستان در دعاوی مدنی چیست؟

در دعاوی مربوط به محجورین، غایب مفقودالاثر و حفظ حقوق عمومی، دادستان به عنوان مدعی‌العموم وارد می‌شه تا از تضییع حقوق کسانی که توان دفاع ندارن جلوگیری کنه.

چگونه انشای رای خود را مستدل و مستند می‌کنید؟

هر خط رای باید ارجاع به ماده قانونی داشته باشه. من اول مقدمه و گردشکار رو می‌نویسم، بعد دلایل اثباتی رو تحلیل می‌کنم و نهایتاً با استناد به مواد قانونی دقیق، حکم نهایی رو صادر می‌کنم.