سوالات مصاحبه منابع طبیعی

تفاوت اصلی عملکرد سامانه پنجره واحد مدیریت زمین با روش‌های سنتی استعلام اراضی چیست؟

خب واقعیتش اینه که در روش سنتی، ارباب رجوع باید بین ادارات مختلف برای گرفتن استعلام دوندگی می‌کرد و احتمال جعل بالا بود. اما در سامانه Zamin.gov.ir، کل فرآیند صدور مجوزها و استعلامات به صورت الکترونیکی و متمرکز انجام می‌شه و پایش ماهواره‌ای هم داره که جلوی زمین‌خواری رو می‌گیره.

اگر در حین گشت‌زنی با آتش‌سوزی در جنگل مواجه شوید، دقیقاً چه اقدامی انجام می‌دهید و با چه کدی تماس می‌گیرید؟

بلافاصله بعد از این که موقعیت رو تثبیت کردم، با کد ۱۳۹ که مخصوص امداد جنگل هست تماس می‌گیرم. اولویتم حفظ جان خودم و همکاران یگان حفاظت هست و بعد سعی می‌کنم با امکانات موجود از گسترش حریق جلوگیری کنم تا نیروهای کمکی برسن.

مهم‌ترین هدف استراتژیک در طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت چیست؟

نکته کلیدی اینجاست که هدف اصلی این پروژه ملی که از ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵ اجرا می‌شه، فقط کاشت نهال نیست، بلکه ترسیب کربن و مقابله با ریزگردهاست. تمرکز ما روی استفاده از گونه‌های بومی کم‌آب‌بر هست که با اقلیم منطقه سازگاری داشته باشن.

چرا دانستن قانون حفاظت از خاک مصوب ۱۳۹۸ برای یک کارشناس منابع طبیعی حیاتی است؟

ببینید، تو این موقعیت که فرسایش خاک در کشور بالاست، این قانون سند بالادستی ماست. این قانون صراحتاً روی جرم‌انگاری قاچاق خاک و انتقال اون تمرکز داره و به ما به عنوان ضابط قضایی قدرت اجرایی میده تا جلوی تخریب بستر حیات رو بگیریم.

در سامانه ساتک دقیقاً چه اطلاعاتی ثبت می‌شود؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که نظم در نهالستان‌ها خیلی مهمه. سامانه ساتک برای مدیریت نهالستان‌ها طراحی شده و ما آمار دقیق تولید، توزیع و گونه‌های کاشته شده رو اونجا ثبت می‌کنیم تا انحرافی در طرح کاشت یک میلیارد درخت پیش نیاد.

تفاوت حیاتی بین کد ۱۵۰۴ و ۱۳۹ در یگان حفاظت چیست؟

معمولاً تو این شرایط مردم گیج می‌شن، اما ما باید بدونیم که ۱۵۰۴ بیشتر روی گزارشات تخریب و تصرف در مراتع و عرصه‌های ملی تمرکز داره، در حالی که ۱۳۹ به صورت تخصصی‌تری برای حریق و امداد جنگل برندسازی شده، هرچند همپوشانی‌هایی هم در عملیات دارن.

نقش کاداستر و زیرساخت داده‌های مکانی (SDI) در تفکیک اراضی چیست؟

اگه بخوام صادق باشم، بدون کاداستر ما کور هستیم. با استفاده از لایه‌های اطلاعاتی در GIS و حدنگاری دقیق، ما مرز بین مستثنیات مردم و اراضی ملی رو مشخص می‌کنیم تا از زمین‌خواری جلوگیری بشه و پرونده‌های قضایی کاهش پیدا کنه.

اگر یک دامدار محلی به شما بگوید که پروانه چرا دارد اما در سیستم ثبت نشده، چه واکنشی نشان می‌دهید؟

طبیعتاً تو این کار تنش زیاده. من با احترام بهش می‌گم که ملاک ما سامانه الکترونیکی هست ولی برای اینکه حقش ضایع نشه، مدارکش رو می‌گیرم و از طریق اداره شهرستان استعلام می‌کنم. اما تا اون موقع اجازه ورود دام به محدوده قرق رو نمی‌دم.

چگونه می‌توان مشارکت جوامع محلی را در طرح‌های آبخیزداری جلب کرد؟

به عقیده من زور و جریمه جواب نمیده. ما باید بهشون نشون بدیم که اجرای طرح‌های آبخیزداری باعث افزایش دبی چاه‌ها و قنوات خودشون می‌شه. وقتی مردم نفع اقتصادی خودشون رو در حفظ منابع طبیعی ببینن، خودشون می‌شن بهترین محافظان عرصه.

در مواجهه با تغییر کاربری غیرمجاز در اراضی جنگلی، اولین گزارش شما شامل چه مواردی است؟

اینجا قانون شوخی نداره. من بلافاصله مختصات دقیق جغرافیایی (UTM)، نوع تخریب، وسعت عرصه و اگه ماشینی در حال کار باشه، شماره پلاک رو مستند می‌کنم و سریعاً به فرماندهی یگان حفاظت اطلاع میدم تا دستور توقف عملیات بگیرم.

اصلی‌ترین چالش در اجرای طرح کاداستر اراضی ساحلی چیست؟

به نظرم بهترین راهش تعامل با دستگاه‌های قضاییه. چالش اصلی تداخل پلاک‌های ثبتی قدیمی با حریم دریاست. ما با استفاده از نقشه‌های هوایی و تفسیر عکس‌های سنواتی، باید دقیقاً حریم ۶۰ متر رو مشخص کنیم و اسناد معارض رو ابطال کنیم.

اگر سیستم اتوماسیون اداری قطع شود و ارباب رجوع برای مجوز قطع درختان باغ شخصی عجله داشته باشد، چه می‌کنید؟

در صورتی که شبکه داخلی قطع باشه، من نمی‌تونم فرآیند قانونی رو دور بزنم چون بحث نظارت خیلی حساسه. با احترام بهش توضیح میدم که ثبت در سامانه پنجره واحد زمین الزامیه، اما مدارکش رو فیزیکی چک می‌کنم تا به محض وصل شدن سیستم، کارش رو اولویت بدم.

منظور از زراعت چوب چیست و چه کمکی به جنگل‌های هیرکانی می‌کند؟

من اینو این‌جوری دیدم که زراعت چوب یعنی کاشت گونه‌های سریع‌الرشد مثل صنوبر در اراضی غیرملی. این کار فشار رو از روی جنگل‌های طبیعی شمال برمی‌داره و نیاز صنایع چوب و کاغذ رو تأمین می‌کنه، در نتیجه قاچاق چوب از جنگل‌های هیرکانی کم می‌شه.

چه زمانی از تبصره ۱ ماده ۵۵ قانون حفاظت استفاده می‌کنید؟

وقتی با این موقعیت مواجه می‌شیم که تخریب و تصرف مشهوده و مامور ما در حین گشت‌زنی جرم رو می‌بینه، طبق این تبصره ما اختیار داریم بدون نیاز به حکم اولیه دادگاه، رفع تجاوز کنیم. البته این کار باید با ظرافت و تنظیم صورت‌جلسه دقیق انجام بشه.

برای احیای مراتع تخریب شده، چه روش بیولوژیکی را پیشنهاد می‌دهید؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که نوع بذر باید بومی باشه. ما معمولاً از روش‌هایی مثل بذرپاشی، کپه‌کاری و یا ذخیره نزولات آسمانی (هلالی‌های آبگیر) استفاده می‌کنیم تا پوشش گیاهی رو تقویت کنیم و جلوی فرسایش بادی رو بگیریم.

چگونه با یک همکار که گزارشات گشت‌زنی را غیرواقعی رد می‌کند برخورد می‌کنید؟

یه اصل مهم تو این کار امانت‌داریه. من اول دوستانه بهش تذکر میدم که این کار امنیت منطقه رو به خطر میندازه. اگه اصلاح نکرد، چون بحث بیت‌المال و اراضی ملی وسطه، مجبورم طبق سلسله مراتب به فرمانده یگان گزارش بدم.

نرخ فرسایش خاک در ایران حدوداً چقدر است و چرا نگران‌کننده است؟

طبق آمارها فرسایش خاک در ایران حدوداً ۱۶ تن در هکتار هست که خیلی بالاتر از میانگین جهانیه. این یعنی ما داریم سرمایه حیاتی کشور رو از دست میدیم و اجرای پروژه‌های آبخیزداری برای کنترل سیلاب و رسوب دیگه یه انتخاب نیست، یه ضرورته.

در طرح کاشت یک میلیارد درخت، سهم نهالستان‌های خصوصی چقدر است؟

به تجربه ثابت شده که دولت به تنهایی نمی‌تونه. ما باید با قراردادهای خرید تضمینی و حمایت فنی، ظرفیت نهالستان‌های خصوصی رو فعال کنیم. بخش عمده‌ای از تولید نهال باید توسط مردم و بخش خصوصی انجام بشه و ما فقط نظارت و سیاست‌گذاری کنیم.

مفهوم تنفس جنگل چیست؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم این یکی از شجاعانه‌ترین تصمیمات بود. یعنی توقف کامل بهره‌برداری تجاری از چوب جنگل‌های شمال برای یک دوره ده ساله تا اکوسیستم بتونه خودش رو بازسازی کنه و فقط درختان افتاده و شکسته با مجوز خاص خارج بشن.

آیا استفاده از پهپاد در یگان حفاظت توجیه عملیاتی دارد؟

قطعاً. تو مناطق صعب‌العبور کوهستانی که ماشین‌رو نیست، پهپادها چشم ما هستن. هم برای پایش حریق و هم برای کشف کوره‌های ذغال غیرمجاز، استفاده از تکنولوژی فتوگرامتری با پهپاد سرعت عمل ما رو چند برابر می‌کنه.

اگر یک پروژه عمرانی ملی بخواهد از وسط منطقه حفاظت شده عبور کند، موضع سازمان چیست؟

خب، سوال جالبیه. موضع ما همیشه توسعه پایدار هست. ما مخالف توسعه نیستیم اما طبق قانون، هر پروژه بزرگی باید پیوست زیست‌محیطی داشته باشه. اگه مسیر جایگزین وجود داشته باشه که خسارت کمتری به جنگل بزنه، قطعاً روی اون پافشاری می‌کنیم.

چگونه می‌توان از آتش‌سوزی‌های عمدی در مراتع جلوگیری کرد؟

از نظر من اولویت با فرهنگ‌سازیه. خیلی از آتش‌سوزی‌های عمدی ناشی از اختلافات ملکی یا تبدیل مرتع به زمین کشاورزیه. ما باید با حضور فیزیکی یگان در فصل خشک و آموزش به جوامع محلی، ریسک رو کم کنیم و متخلفان رو سریعاً به مراجع قضایی معرفی کنیم.

سامانه پنجره واحد مدیریت زمین چه کمکی به شفافیت می‌کند؟

واقعیتش رو بخواید، این سامانه دست امضاهای طلایی رو قطع می‌کنه. چون همه مراحل درخواست، گردش کار و پاسخ استعلامات ثبت سیستمی می‌شه و قابل ردیابی هست، دیگه کسی نمی‌تونه سلیقه‌ای عمل کنه یا پرونده‌ای رو بی‌دلیل معطل نگه‌داره.

در صورت مشاهده آفت‌زدگی گسترده در جنگل‌های بلوط، پروتکل اجرایی چیست؟

بلافاصله بعد از این که گزارش گیاهپزشکی تایید شد، ما وارد فاز کنترل می‌شیم. بسته به نوع آفت (مثل پروانه برگ‌خوار)، ممکنه از محلول‌پاشی بیولوژیک استفاده کنیم که به محیط زیست آسیب نزنه. همزمان شاخه‌های آلوده رو هرس و امحاء می‌کنیم.

تفاوت حقوق عرفی و حقوق قانونی بهره‌برداران چیست؟

منطقاً تو این کار باید به هر دو احترام گذاشت. حقوق قانونی اون چیزیه که پروانه چرا یا سند داره. اما حقوق عرفی مربوط به ساکنان بومی هست که سال‌ها اونجا زندگی کردن ولی مدرک رسمی ندارن. هنر ما اینه که با ممیزی دقیق، این حقوق عرفی رو ساماندهی و قانونی کنیم.

چرا طرح‌های آبخیزداری در بالادست سدها اولویت دارد؟

به نظرم این بهترین جواب برای مدیریت منابع آبه. اجرای عملیات مکانیکی مثل گابیون‌بندی در بالادست، باعث می‌شه سرعت آب کم بشه و رسوب پشت سد جمع نشه. این کار عمر مفید سد رو بالا می‌بره و سفره‌های آب زیرزمینی رو هم تغذیه می‌کنه.

نقش کمیسیون ماده ۵۶ چیست؟

یه بار تو یه موقعیت مشابه دیدم که مردم نمی‌دونستن کجا شکایت کنن. کمیسیون ماده ۵۶ مرجع رسیدگی به اعتراضات مردم نسبت به ملی شدن اراضیه. اگه کسی ادعا داره زمینش اشتباهاً ملی اعلام شده، مدارکش (مثل سند اصلاحات ارضی) رو اینجا بررسی می‌کنن.

در مدیریت یک نهالستان جنگلی، چه فاکتوری حیاتی است؟

کنترل رطوبت و بیماری‌های قارچی. تو محیط مرطوب نهالستان، اگه یه بیماری قارچی بیاد، کل زحمات یک ساله از بین می‌ره. پس پایش مداوم بستر کشت و استفاده از بذور اصلاح شده در سامانه ساتک ثبت و پیگیری می‌شه.

اگر بودجه یگان حفاظت کاهش یابد، استراتژی شما برای حفظ عرصه‌ها چیست؟

ناچاراً باید بریم سمت مشارکت مردمی. وقتی پول بنزین و گشت‌زنی کمه، ما قرق‌بان‌های افتخاری از بین مردم محلی جذب می‌کنیم و روی نقاط بحرانی و گلوگاه‌های قاچاق چوب تمرکز می‌کنیم تا با کمترین هزینه، بیشترین بازدهی رو داشته باشیم.

حدوداً چند درصد از مساحت کشور را عرصه‌های منابع طبیعی تشکیل می‌دهد؟

یه چیزی حدود ۸۳ درصد از خاک ایران جزو منابع طبیعی (جنگل، مرتع و بیابان) هست. مدیریت این وسعت عظیم بدون استفاده از فناوری‌های نوین مثل سنجش از دور و تصاویر ماهواره‌ای عملاً غیرممکنه.

مهم‌ترین وظیفه پاسگاه ویژه منابع طبیعی چیست؟

به تجربه ثابت شده که حضور فیزیکی بازدارنده‌ترین عامله. پاسگاه‌های ویژه گلوگاه‌های عبور چوب و زغال قاچاق رو کنترل می‌کنن و به عنوان پایگاه عملیاتی برای واکنش سریع در مواقع حریق یا تصرف عمل می‌کنن.

در سامانه مدیریت نهالستان (ساتک)، چه چیزی ملاک پرداخت یارانه به تولیدکنندگان است؟

چک می‌کنم که آمار ثبت شده با موجودی واقعی کف نهالستان همخوانی داشته باشه. ملاک پرداخت، تایید کارشناس ناظر بر اساس تعداد نهال‌های سالم، استاندارد و دارای گواهی بهداشتی هست که در سامانه بارگذاری شده باشه.

اگر کشاورزی ادعا کند زمینش مستثنیات است اما در نقشه کاداستر ملی ثبت شده، چه راهنمایی می‌کنید؟

همون‌طور که می‌دونید، نقشه کاداستر سندیت داره اما وحی منزل نیست. من راهنماییش می‌کنم که می‌تونه از طریق سامانه پنجره واحد زمین درخواست بررسی مجدد بده و مدارکش رو به کارگروه رفع تداخلات شهرستان ارائه کنه تا در کمیته فنی بررسی بشه.

به نظر شما بزرگترین تهدید فعلی برای جنگل‌های زاگرس چیست؟

واقعیتش رو بخواید، زوال بلوط و ریزگردهاست. تغییر اقلیم و خشکسالی‌های پی‌درپی باعث ضعیف شدن درختان شده و اونا رو مستعد آفات ثانویه کرده. راهکارش فقط حفاظت فیزیکی نیست، بلکه مدیریت حوضه آبخیز و حفظ رطوبت خاکه.

چه تفاوتی بین اراضی مرتعی مشجر و جنگل وجود دارد؟

نکته کلیدی اینجاست که تراکم تاج پوشش تعیین‌کننده است. اگه تاج پوشش درختان بالای ۵ تا ۱۰ درصد باشه، جنگل محسوب می‌شه. اما اگه کمتر باشه و پوشش غالب علفی باشه، مرتع مشجر نامیده می‌شه که مدیریت چرای دام در اون‌ها متفاوت تعریف می‌شه.

اگر در حین بازرسی متوجه شوید که پیمانکار طرح جنگلداری تخلف کرده است، آیا مستقیماً برخورد می‌کنید؟

منطقاً تو این شرایط باید سلسله مراتب رعایت بشه. من تمام تخلفات رو مستند می‌کنم (عکس و گزارش کتبی) و به مسئول اداره جنگلداری شهرستان ارجاع میدم. البته اگه تخلف در حال آسیب آنی و جبران‌ناپذیر باشه، دستور توقف موقت کار رو صادر می‌کنم.

کاربرد جی پی اس (GPS) دو فرکانسه در کار ما چیست؟

برای پیاده‌سازی دقیق حدود اراضی ملی و مستثنیات که حکم قضایی دارن، GPS معمولی خطای زیادی داره. ما از دستگاه‌های دو فرکانسه (مثل شمیم) استفاده می‌کنیم تا خطای مکانی رو به زیر چند سانتیمتر برسونیم و جای هیچ شک و شبهه‌ای باقی نمونه.

رابطه طرح تنفس جنگل با قاچاق چوب چگونه است؟

متاسفانه گاهی وقتی عرضه قانونی چوب متوقف می‌شه، قیمت بالا میره و انگیزه برای قاچاق بیشتر می‌شه. اینجاست که نقش یگان حفاظت و کنترل گلوگاه‌ها پررنگ‌تر می‌شه و ما باید با هوشیاری بیشتری جاده‌های فرعی جنگلی رو پایش کنیم.

شعار سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری چیست و چه مفهومی برای شما دارد؟

شعار «منابع طبیعی با مردم، برای مردم» نشون می‌ده که نگاه امنیتی و قهری دیگه جواب نمیده. ما باید مردم رو ذینفع کنیم. اگه مردم بدونن که حفظ جنگل یعنی حفظ آب و درآمد خودشون، خودشون جلوی تخریب رو می‌گیرن.

آیا حاضرید در ایام تعطیلات نوروز که پیک کاری یگان است، شیفت بمانید؟

طبیعتاً درک می‌کنم که طبیعت تعطیلی نداره. اتفاقاً نوروز اوج حضور گردشگر و خطر آتش‌سوزی و تخریبه. من با علم به این سختی‌ها این شغل رو انتخاب کردم و آمادگی کامل برای حضور در شیفت‌های آماده‌باش رو دارم.

مفهوم حدنگاری (کاداستر) چیست و چرا برای سازمان اولویت دارد؟

من اینو این‌جوری می‌گم که کاداستر یعنی هویت‌دار کردن زمین. تا وقتی زمین ملی سند تک‌برگ نداشته باشه، همیشه طمع زمین‌خواران پشتشه. اولویت ما تثبیت مالکیت دولت با نقشه‌های دقیق GIS هست تا دست‌اندازی به بیت‌المال غیرممکن بشه.

اگر در حین ماموریت، یکی از مقامات محلی بخواهد اعمال نفوذ کند، برخورد شما چیست؟

خط قرمز من اینه که قانون برای همه یکسانه. با کمال احترام به جایگاه ایشون، توضیح میدم که من ضابط قضایی هستم و فقط مجری قانونم. تمام مکاتبات و درخواست‌ها رو مکتوب می‌کنم و به حراست اداره کل ارجاع میدم تا فشار از روی دوش من برداشته بشه.

سامانه ۱۳۱ با ۱۳۹ چه تفاوتی دارد؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که ۱۳۱ مربوط به امور اراضی جهاد کشاورزی (تغییر کاربری باغ و زراعی) هست، اما ۱۳۹ مخصوص منابع طبیعی (جنگل و مرتع) هست. مردم اغلب این دو تا رو اشتباه می‌گیرن و ما باید در تماس‌ها راهنماییشون کنیم.

منظور از گونه‌های پیشگام در جنگل‌کاری چیست؟

ببینید، تو این موقعیت که خاک فقیره، نمی‌تونیم یک‌دفعه درختان اصلی رو بکاریم. گونه‌های پیشگام گیاهانی مقاوم هستن که اول کاشته می‌شن تا شرایط خاک رو برای گونه‌های اصلی آماده کنن و سایه‌انداز باشن.

آیا با مفهوم ترسیب کربن آشنایی دارید؟

قطعاً. کل فلسفه طرح یک میلیارد درخت همینه. درختان با جذب دی‌اکسید کربن هوا و ذخیره اون در زیست‌توده و خاک، به کاهش گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کنن و این تعهد بین‌المللی ما در کنوانسیون‌های محیط زیستیه.

چگونه انگیزه پرسنل طرح جنگلداری را در شرایط سخت آب و هوایی حفظ می‌کنید؟

تلاش می‌کنم که خودم اولین نفر در صحنه باشم. وقتی تیم ببینه سرپرستشون تو سرما و گرما کنارشونه و فقط دستور نمیده، روحیه‌شون حفظ می‌شه. ضمن اینکه پیگیری حق و حقوق و تجهیزات مناسب هم وظیفه منه.

بزرگترین چالش حقوقی در پرونده‌های منابع طبیعی چیست؟

به نظرم اثبات ملی بودن اراضی در مقابل اسناد قدیمی و قولنامه‌های عادیه. ما باید بتونیم با تفسیر عکس‌های هوایی دهه ۴۰ ثابت کنیم که این زمین در زمان ملی شدن، احیا نشده بوده و سابقه زراعت نداره.

اگر دستگاه GPS خراب شد، چطور موقعیت خود را در جنگل پیدا می‌کنید؟

خوشبختانه من کار با نقشه توپوگرافی و قطب‌نما رو بلدم. با استفاده از عوارض زمین مثل خط‌الراس و خط‌القعر و جهت‌یابی طبیعی، می‌تونم موقعیت تقریبی رو پیدا کنم و مسیر برگشت به پاسگاه یا جاده رو تشخیص بدم.

نقش بندسارهای خاکی در بیابان‌زدایی چیست؟

اصولاً تو مناطق خشک، مدیریت رواناب حیاتیه. بندسارها پشته‌های خاکی هستن که جلوی جریان آب رو می‌گیرن تا آب در خاک نفوذ کنه. این کار هم رطوبت خاک رو برای رویش گیاهان مرتعی بالا می‌بره و هم جلوی سیل رو می‌گیره.

حدوداً چه مقدار نهال باید سالانه تولید شود تا به هدف یک میلیارد درخت برسیم؟

اگه بخوایم طی ۴ سال به یک میلیارد برسیم، باید سالانه حدود ۲۵۰ میلیون اصله نهال تولید و کاشته بشه. این حجم کار نیاز به بسیج تمام ظرفیت‌های نهالستان‌های دولتی و خصوصی و مشارکت مردمی داره.