سوالات مصاحبه سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور

اگر سامانه سجازا هنگام ثبت پذیرش زندانی جدید قطع شود، پروتکل جایگزین چیست؟

طبیعتاً تو این کار اولویت با تداوم فرآیند پذیرش است. طبق دستورالعمل، بلافاصله فرم‌های دستی استاندارد پذیرش را تکمیل می‌کنم و به محض اتصال مجدد شبکه عدالت، اطلاعات را در سجازا وارد کرده و تطبیق می‌دهم.

تفاوت اصلی کارکرد یگان حفاظت با نیروی انتظامی در چیست؟

نکته کلیدی اینجاست که تمرکز یگان حفاظت بر امنیت داخلی، بدرقه و اعزام و کنترل اغتشاشات در محیط بسته ندامتگاه است، در حالی که نیروی انتظامی وظیفه عمومی حفظ نظم شهر را دارد. ساختار سرپاسیاری ما کاملاً تخصصی و درون‌سازمانی تعریف شده.

با زندانی که ادعا می‌کند پابند الکترونیکش بی دلیل بوق هشدار می‌زند، چه می‌کنید؟

اول خونسردی رو حفظ می‌کنم. احتمال تداخل سیگنال یا اتمام شارژ وجود دارد. ابتدا وضعیتش را در سامانه نظارت الکترونیکی چک می‌کنم و اگر خطای فنی بود، موضوع را به واحد فنی گزارش می‌دهم، اما تا زمان تایید، فرض را بر نقض محدوده نمی‌گذارم.

نقش بنیاد تعاون زندانیان در فرآیند اصلاح و تربیت چیست؟

واقعیتش اینه که بنیاد تعاون بازوی اقتصادی و اشتغال‌زایی ماست. با ایجاد کارگاه‌های تولیدی برند حامی، نه تنها مهارت یاد می‌دهیم، بلکه با پرداخت دستمزد به زندانی، کرامت او و معیشت خانواده‌اش را حفظ می‌کنیم.

در مواجهه با خانواده‌ای که اصرار به ملاقات حضوری خارج از نوبت دارد، چه برخوردی دارید؟

ببینید، تو این موقعیت همدلی خیلی مهمه. با آرامش توضیح می‌دهم که سیستم نوبت‌دهی برای عدالت است و راهنمایی‌شان می‌کنم که از طریق سامانه ملاقات الکترونیک در دفاتر خدمات قضایی اقدام کنند تا سریع‌تر نتیجه بگیرند.

اگر متوجه مغایرت در آمار صبحگاهی اندرزگاه شوید، اولین اقدام چیست؟

بدون شک اعلام وضعیت اضطراری خاموش. بلافاصله بازشماری مجدد انجام می‌دهم و تمام ورود و خروج‌های ثبت شده در سیستم همتا رایانه و دفتر نگهبانی را چک می‌کنم. تا رفع مغایرت، هیچ درب خروجی نباید باز شود.

چگونه با زندانی که قصد خودزنی دارد برخورد می‌کنید؟

اولویت حفظ جان مددجو است. بلافاصله تیم واکنش سریع یگان را خبر می‌کنم و سعی می‌کنم با تکنیک‌های کلامی او را آرام کنم. محیط را از اشیاء تیز پاکسازی کرده و فوراً به بهداری و مددکاری اطلاع می‌دهم.

کاربرد سامانه حمایت و اشتغال در فرآیند آزادی چیست؟

این سامانه پل ارتباطی مددجو با جامعه است. اطلاعات مهارت‌های فنی‌وحرفه‌ای که زندانی کسب کرده در آن ثبت می‌شود تا پس از آزادی، از طریق درگاه ملی مجوزها بتواند سریع‌تر وارد بازار کار شود و چرخه جرم تکرار نشود.

در بازرسی بدنی با دستگاه X-Ray متوجه شیء مشکوک می‌شوید، اما زندانی انکار می‌کند. واکنش شما؟

منطق حکم می‌کنه که ریسک نکنیم. زندانی را ایزوله کرده و با رعایت کرامت انسانی، بازرسی دقیق فیزیکی انجام می‌دهیم. گزارش کشف احتمالی باید دقیقاً صورت‌جلسه و به افسر نگهبان ارجاع شود.

حدوداً چند درصد از محکومان واجد شرایط رای باز هستند؟

آمار دقیقی که نمیشه داد چون پرونده‌ها سیال هستند، اما معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد محکومان مالی و جرائم غیرخشن، با نظر شورای طبقه‌بندی می‌توانند در کارگاه‌های بیرون مشغول شوند.

فرآیند تفکیک و طبقه‌بندی زندانیان بر چه اساسی انجام می‌شود؟

یه اصل مهم تو این کار، تصمیم شورای طبقه‌بندی است. بر اساس نوع جرم، سن، سابقه کیفری و شخصیت مددجو، او را به اندرزگاه مناسب هدایت می‌کنیم تا از آسیب‌های هم‌نشینی با مجرمان خطرناک جلوگیری شود.

اگر همکارتان قوانین حفاظت گفتار را در بیرون از محیط کار نقض کند، چه می‌کنید؟

خط قرمز من اینه که امنیت ندامتگاه به خطر نیفتد. ابتدا دوستانه تذکر می‌دهم که اطلاعات داخلی محرمانه است. اگر تکرار شد، وظیفه دارم طبق سلسله مراتب به حفاظت اطلاعات گزارش دهم چون امنیت جان پرسنل در میان است.

مزیت استفاده از سیستم‌های اتوماسیون خاص مثل همتا رایانه نسبت به نرم‌افزارهای بازاری چیست؟

خب واقعیتش اینه که یکپارچگی با سجازا مهم‌ترین مزیته. این سیستم‌ها طوری طراحی شدند که فرآیندهای خاص زندان مثل حسابداری اموال زندانی یا فروشگاه‌ها را دقیق‌تر و امن‌تر از سیستم‌های عادی مدیریت کنند.

در صورت خرابی دوربین‌های مداربسته (CCTV) در شیفت شب، دستورالعمل چیست؟

بلافاصله بعد از این که متوجه شدم، موضوع را در دفتر وقایع ثبت می‌کنم و به افسر نگهبان و واحد فنی اطلاع می‌دهم. تا زمان تعمیر، گشت‌های فیزیکی پاسیارها در آن نقطه کور باید دو برابر شود تا خلاء امنیتی پر شود.

تجربه شما در مدیریت خشم زندانیان جدیدالورود چیست؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که شوک اولیه حبس طبیعیه. به جای تقابل، سعی می‌کنم با لحن قاطع اما محترمانه قوانین را توضیح دهم و او را به واحد مشاوره یا مددکاری ارجاع دهم تا تخلیه روانی شود.

اگر متهمی دستور قضایی آزادی دارد اما در سیستم سجازا ثبت نشده، او را آزاد می‌کنید؟

تحت هیچ شرایطی بدون استعلام سیستمی اقدام نمی‌کنم. حتی با وجود نامه کاغذی، باید تاییدیه قضایی در شبکه عدالت و سجازا بنشیند. آزادی اشتباه یکی از سنگین‌ترین تخلفات در این مجموعه است.

مهم‌ترین چالش کار با سامانه ملاقات الکترونیک چیست؟

گاهی کیفیت اینترنت در دفاتر خدمات قضایی یا زندان نوسان دارد. در این شرایط، باید صبورانه به خانواده توضیح دهیم و تایم ملاقات را مدیریت کنیم تا حق کسی ضایع نشود.

تفاوت مرخصی پایان حبس با آزادی مشروط چیست؟

اگر بخوام دقیق و علمی بگم، مرخصی پایان حبس یعنی روزهای آخر محکومیت را در بیرون بگذراند و دیگر برنگردد، اما آزادی مشروط نیاز به گذراندن یک سوم یا نصف حبس و تایید حسن رفتار توسط شورای طبقه‌بندی و قاضی ناظر دارد.

وظیفه شما در قبال وسایل شخصی ممنوعه زندانی هنگام پذیرش چیست؟

تمام اشیاء باید صورت‌جلسه شده و در انبار امانات ثبت و نگهداری شود. ورود هرگونه شیء تیز، شیشه‌ای یا فلزی به داخل اندرزگاه ممنوع است و تحویل‌داری دقیق، ضامن امنیت بند است.

نرخ بازگشت مجدد به زندان (Recidivism) چگونه کاهش می‌یابد؟

به نظرم حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد کاهش بازگشت، وابسته به اشتغال و حرفه‌آموزی در دوران حبس است. وقتی زندانی در کارگاه‌های بنیاد تعاون مهارت یاد می‌گیرد، بیرون از اینجا راهی برای نان درآوردن دارد.

پروتکل خروج اضطراری در زمان آتش‌سوزی در بند چیست؟

همون‌طور که می‌دونید حفظ جان اولویت اول است. اما در محیط امنیتی، تخلیه باید کنترل شده باشد. ابتدا درب‌های لایه‌های امنیتی بیرونی را تقویت می‌کنیم و سپس زندانیان را به محوطه هواخوری امن هدایت می‌کنیم، نه به سمت درب خروج اصلی.

چطور بین وظیفه امنیتی و نقش مددکاری تعادل ایجاد می‌کنید؟

من این‌جوری یاد گرفتم که اقتدار منافاتی با انسانیت ندارد. می‌توانم مجری سخت‌گیر قوانین آیین‌نامه باشم، اما همزمان گوش شنوا برای مشکلات خانوادگی زندانی داشته باشم و او را به واحد فرهنگی ارجاع دهم.

اگر متوجه تبانی بین یک سرباز وظیفه و زندانی برای ورود مواد شوید، چه می‌کنید؟

در مواجهه با این چالش، هیچ اغماضی جایز نیست. بلافاصله مستندات را جمع‌آوری کرده و موضوع را محرمانه به حفاظت اطلاعات و فرمانده یگان گزارش می‌دهم. امنیت مجموعه با هیچکس شوخی ندارد.

مفهوم «حبس الکترونیک» در چه مواردی اجرا می‌شود؟

برای جرائم سبک و درجه ۵ تا ۸، با نظر قاضی و سپردن وثیقه، فرد می‌تواند با نصب پابند الکترونیک در محدوده مشخص جغرافیایی (معمولاً ۱۰۰۰ متر اطراف منزل) دوران محکومیت را بگذراند و سامانه نظارت آنلاین او را رصد می‌کند.

نقش انجمن حمایت از زندانیان چیست؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که خانواده زندانی جرمی نکرده. انجمن حمایت وظیفه دارد با کمک‌های نقدی و غیرنقدی، از خانواده‌های نیازمند زندانیان حمایت کند تا آن‌ها دچار آسیب‌های اجتماعی نشوند.

نحوه ثبت مرخصی در سامانه چگونه است؟

ابتدا درخواست مددجو در شورای طبقه‌بندی بررسی می‌شود. در صورت موافقت و تایید وثیقه، اطلاعات در سجازا ثبت شده و نامه الکترونیکی به دادیار ناظر زندان ارسال می‌شود. تا تایید نهایی قاضی در سیستم ننشیند، خروج ممنوع است.

چرا بازرسی سرزده (غیرمترقبه) از آسایشگاه‌ها ضروری است؟

طبیعتاً تو این کار کشف اشیاء ممنوعه و مواد مخدر حیاتی است. بازرسی‌های روتین قابل پیش‌بینی هستند، اما بازرسی سرزده باعث می‌شود جاسازهای احتمالی لو برود و نظم اندرزگاه حفظ شود.

در صورت مشاهده علائم بیماری مسری در یک زندانی جدید، چه می‌کنید؟

بلافاصله او را به قرنطینه بهداری منتقل می‌کنم. پذیرش نهایی در بند عمومی منوط به تایید پزشک است. سلامت جمعی اندرزگاه نباید به خاطر یک نفر به خطر بیفتد.

اگر سیستم گیت بازرسی بوق زد ولی چیزی پیدا نکردید، اجازه ورود می‌دهید؟

به هیچ وجه. احتمالا شیء در حفره‌های بدن یا لباس جاسازی شده. باید از راکت دستی و در صورت لزوم بازرسی دقیق‌تر در اتاق ایزوله استفاده شود تا از پاک بودن فرد اطمینان صد در صد حاصل کنیم.

معمولاً چه تایمی برای هواخوری استاندارد است؟

طبق آیین‌نامه، زندانیان باید روزانه حداقل یک تا دو ساعت دسترسی به فضای باز و نور آفتاب داشته باشند، مگر اینکه شرایط امنیتی خاص یا تنبیه انضباطی در میان باشد.

شورای انضباطی چه تنبیهاتی می‌تواند اعمال کند؟

اگه بخوام صادق باشم، این شورا ابزار حفظ نظم است. تنبیهات از تذکر کتبی شروع می‌شود تا محدودیت در ملاقات، لغو مرخصی و در موارد حاد انتقال به انفرادی (سوئیت) طبق ضوابط قانونی.

تفاوت وظایف پاسیار و مددکار چیست؟

یه بار تو یه موقعیت مشابه توضیح دادم که پاسیار مسئول امنیت فیزیکی، قفل و بست‌ها و اعزام است، اما مددکار پل ارتباطی عاطفی و اجتماعی با زندانی است و روی پرونده قضایی و خانواده او کار می‌کند.

اگر در حین گشت‌زنی متوجه بوی دود از سلول شدید، چه می‌کنید؟

بلافاصله کد حریق را اعلام می‌کنم. بدون باز کردن ناگهانی درب (که باعث رسیدن اکسیژن و شعله‌ور شدن می‌شود)، ابتدا منبع را ارزیابی کرده و با کپسول آتش‌نشانی و کمک همکاران اقدام به مهار و تخلیه ایمن سلول می‌کنم.

نحوه برخورد با زندانی که اعتصاب غذا کرده چیست؟

به تجربه ثابت شده که گفتگو اولین راه حل است. وضعیت او باید روزانه توسط پزشک چک و صورت‌جلسه شود. همزمان به مسئولین قضایی و رئیس اندرزگاه گزارش می‌دهیم تا به خواسته‌های قانونی‌اش رسیدگی شود.

آیا استفاده از دستبند و پابند برای تمام اعزام‌ها الزامی است؟

اصولاً بله، مگر در موارد خاص که پزشک منع کرده باشد یا دستور قضایی خاصی باشد. امنیت در مسیر دادگاه یا بیمارستان شوخی‌بردار نیست و پروتکل یگان حفاظت باید مو به مو اجرا شود.

سامانه نظارت الکترونیک چه محدودیت‌هایی دارد؟

از نظر من اولویت با پوشش شبکه است. نقاط کور مخابراتی یا قطعی برق می‌تواند اختلال ایجاد کند. برای همین تیم مانیتورینگ باید ۲۴ ساعته هشدارها را تحلیل کند تا خطای سیستم را از فرار تشخیص دهد.

اگر خانواده‌ای بخواهد برای زندانی پول واریز کند، روش قانونی چیست؟

فقط از طریق کارت بانکی متصل به سیستم حسابداری زندان (پاسارگاد یا بانک عامل). دریافت وجه نقد توسط پرسنل یا واریز به حساب شخصی اکیداً ممنوع و مصداق تخلف اداری است.

وظیفه افسر نگهبان در پایان شیفت چیست؟

تحویل دقیق آمار زندانیان، چک کردن پلمپ‌ها، تحویل سلاح و مهمات و ثبت تمامی وقایع اتفاق افتاده در دفتر لوحه نگهبانی. تا وقتی افسر شیفت بعدی امضا نکرده، مسئولیت با من است.

چگونه از ورود مواد مخدر بلعیده شده (بادی پکر) جلوگیری می‌کنید؟

معمولاً تو این شرایط رفتارشناسی مهمه. فردی که مواد بلعیده استرس دارد، عرق می‌کند یا رنگ پریده است. در صورت شک، او را به قرنطینه فرستاده و تا زمان دفع مواد تحت نظر دوربین و مراقبت ویژه قرار می‌دهیم.

حدوداً چند درصد زندانیان در بدو ورود دچار بحران روحی هستند؟

یه چیزی حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد افراد، مخصوصاً حبس‌اولی‌ها، در هفته اول دچار شوک و افسردگی می‌شوند که نقش روانشناس و مددکار در اینجا بسیار پررنگ است.

دیدگاه شما درباره حقوق شهروندی زندانی چیست؟

من این‌جوری می‌گم که زندانی فقط آزادی‌اش سلب شده، نه انسانیت‌اش. حق دسترسی به درمان، غذا، جای خواب مناسب و تماس با خانواده، از حقوق مسلمی است که ما موظف به تامین آن هستیم.

اگر یک وکیل بخواهد مدارک ممنوعه به موکلش بدهد، چه می‌کنید؟

قانون برای همه یکسان است. وکیل بودن مصونیت نمی‌آورد. محترمانه اما قاطعانه مانع می‌شوم و موضوع را صورت‌جلسه می‌کنم. ورود هر مدرک یا شیء باید از کانال رسمی و بازرسی شده باشد.

بهترین واکنش در برابر توهین رکیک یک زندانی چیست؟

یه لحظه بذارید فکر کنم… بهترین کار سکوت مقتدرانه و عدم درگیری کلامی است. نباید وارد بازی روانی او شوم. پس از آرام شدن اوضاع، گزارش تخلف انضباطی رد می‌کنم تا طبق قانون با او برخورد شود.

فرآیند عفو موردی چگونه آغاز می‌شود؟

معمولاً تو این شرایط، مددکار یا شورای طبقه‌بندی پیشنهاد عفو را بر اساس حسن رفتار و اصلاح زندانی در سجازا ثبت می‌کنند و لیست نهایی در مناسبت‌های خاص برای کمیسیون عفو ارسال می‌شود.

چگونه از شیوع شپش یا بیماری‌های پوستی در بند جلوگیری می‌کنید؟

نکته کلیدی بهداشت فردی و محیطی است. الزام به حمام اجباری هفتگی، توزیع مواد شوینده، شستشوی پتوها و سم‌پاشی دوره‌ای تخت‌ها و آسایشگاه از وظایف روتین ماست.

اگر دوربین‌ها صحنه‌ای از بدرفتاری همکار شما با زندانی را ضبط کنند، چه می‌کنید؟

واقعیتش رو بخواید، حفظ حیثیت نظام و سازمان اولویت دارد. چشم‌پوشی از ظلم، خیانت به لباس فرم است. طبق وظیفه شرعی و قانونی گزارش می‌دهم، چون رفتار غلط یک نفر زحمات کل مجموعه را زیر سوال می‌برد.

کاربرد دستبندهای یکبار مصرف (پلاستیکی) چیست؟

در مواقع اغتشاش یا اعزام‌های گروهی که تعداد دستبند فلزی کم است، یا برای کنترل سریع جمعیت در حیاط هواخوری هنگام بحران، از این ابزار استفاده می‌کنیم.

آیا زندانی حق داشتن تلفن همراه شخصی دارد؟

به هیچ وجه. تلفن همراه بزرگترین تهدید امنیتی است و می‌تواند برای هدایت جرم از داخل به بیرون استفاده شود. ارتباط فقط از طریق باجه‌های تلفن عمومی کنترل شده مجاز است.

میانگین جمعیت کیفری استاندارد در هر بند چقدر باید باشد؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم استاندارد جهانی با واقعیت ما فرق داره، اما اصولاً باید طوری باشد که برای هر نفر حداقل چند متر فضای زیستی و تخت خواب وجود داشته باشد تا تنش و درگیری کاهش یابد.

مهم‌ترین ویژگی یک مراقب امور تامینی موفق چیست؟

هوشیاری دائمی و صبر. باید چشمانی باز مثل عقاب داشته باشیم تا کوچکترین تغییر رفتار یا تحرک مشکوک را ببینیم و صبری داشته باشیم که در برابر فشارهای روانی محیط کم نیاوریم.