سوالات مصاحبه علوم قضایی

تفاوت اصلی قرار منع تعقیب و موقوفی تعقیب چیست؟

خب واقعیتش اینه که در قرار منع تعقیب، یا جرمی کلاً واقع نشده یا دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم در پرونده وجود نداره؛ اما در موقوفی تعقیب، جرم اتفاق افتاده ولی به دلایل قانونی مثل فوت متهم یا گذشت شاکی در جرایم قابل گذشت، رسیدگی در شعبه متوقف می‌شه.

اگر در حین کار با سامانه سمپ (CMS) با خطای سیستمی مواجه شوید و ارباب رجوع اصرار به ثبت دادخواست داشته باشد، چه می‌کنید؟

در مواجهه با این چالش، اولویت با حفظ آرامش محیط دفتر و توجیه محترمانه ارباب رجوع هست. همزمان که با واحد انفورماتیک قوه برای رفع مشکل شبکه تماس می‌گیرم، مدارک رو به صورت فیزیکی چک می‌کنم تا به محض وصل شدن سیستم، ثبت رو انجام بدم.

صلاحیت ذاتی و محلی دادگاه‌ها چه تفاوتی با هم دارند؟

به نظرم بهترین راهش اینه که بگیم صلاحیت ذاتی مربوط به صنف، نوع و درجه جرمه و نظم عمومی رو در بر می‌گیره که قابل تغییر نیست؛ ولی صلاحیت محلی به حوزه جغرافیایی دادگاه مربوط می‌شه که در دعاوی حقوقی معمولاً محل اقامت خوانده ملاک عمل قرار می‌گیره.

نحوه برخورد شما با مافوقی که دستور خلاف قانون صادر می‌کند چگونه است؟

منطقاً در سیستم اداری و خصوصاً دستگاه قضا، اطاعت از مافوق واجبه اما نه در امر خلاف شرع و قانون. ابتدا با احترام و استناد به مواد قانونی سعی می‌کنم ایشان رو منصرف کنم، اگر اصرار داشتند درخواست می‌کنم دستور رو کتبی بنویسند تا مسئولیت حقوقی متوجه من نباشه.

ارکان سه گانه تشکیل دهنده جرم کدامند؟

همون‌طور که می‌دونید هر جرمی برای تحقق نیاز به سه رکن داره: رکن قانونی که همون اصل قانونی بودن جرم و مجازاته، رکن مادی که فعل یا ترک فعل مجرمانه در محیط فیزیکیه و رکن روانی یا همون سوءنیت عام و خاص که قصد مجرمانه رو نشون میده.

تجربه شما در تنظیم صورت‌جلسه دادگاه چگونه است؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که صورت‌جلسه باید آینه تمام‌نمای جلسه دادرسی باشه. ما باید اظهارات اصحاب دعوا، تصمیمات قاضی و اتفاقات جلسه رو بدون کم و کاست و با خط خوانا مکتوب کنیم و در انتها به امضای حاضرین برسونیم تا سندیت داشته باشه.

تفاوت لایحه و دادخواست در چیست؟

اگه بخوام صادق باشم، دادخواست فرم چاپی مخصوصیه که شروع رسیدگی حقوقی در دادگاه منوط به تکمیل دقیق اونه؛ اما لایحه نوشته‌ایه که طرفین دعوا یا وکلای اون‌ها برای دفاع یا ارائه توضیحات تکمیلی در طول فرآیند دادرسی به شعبه تقدیم می‌کنن.

وظیفه مدیر دفتر در خصوص ابلاغ اوراق قضایی چیست؟

طبق ماده ۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی و ساختار جدید ابلاغ الکترونیک، وظیفه ما نظارت بر ارسال صحیح و قانونی اوراق از طریق سامانه ثنا هست. باید مطمئن بشیم که ابلاغ واقعی یا قانونی به درستی انجام شده تا جلسه رسیدگی تجدید نشه.

حقوق متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی شامل چه مواردی است؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که رعایت حقوق شهروندی متهم بسیار مهمه. مواردی مثل حق سکوت، حق داشتن وکیل، تفهیم اتهام کتبی و عدم اعمال فشار یا شکنجه، از حقوق مسلمیه که در قانون آیین دادرسی کیفری تصریح شده.

حکم جلب سیار چه زمانی صادر می‌شود؟

معمولاً تو این شرایط که آدرس دقیقی از متهم در دسترس نیست یا متهم متواریه، قاضی دستور جلب سیار صادر می‌کنه تا ضابطین قضایی بتونن در هر حوزه‌ای که متهم رو رویت کردند، نسبت به دستگیری و تحویلش به مراجع قضایی اقدام کنن.

آیا قاضی می‌تواند پس از صدور رای، آن را تغییر دهد؟

قاعده فراغ دادرس میگه که قاضی بعد از انشای رای، حق تغییر مفاد اون رو نداره؛ مگر در مواردی مثل تصحیح اشتباهات مادی در محاسبه یا نگارش که اون هم طبق تشریفات خاص و با صدور رای اصلاحی در سیستم انجام می‌شه.

اگر یکی از همکاران در دفتر دادگاه رشوه قبول کند، وظیفه شما چیست؟

اینجا دیگه بحث شرافت کاری و قانون وسطه. طبیعتاً در این کار که با حق‌الناس سر و کار داریم، سکوت جایز نیست. وظیفه قانونی و شرعی منه که موضوع رو محرمانه به حفاظت اطلاعات قوه گزارش بدم تا از فساد در این مجموعه جلوگیری بشه.

تامین خواسته چه زمانی مطرح می‌شود؟

وقتی با این موقعیت روبرو هستیم که خواهان می‌ترسه خوانده اموالش رو انتقال بده یا حیف و میل کنه، قبل یا همزمان با دادخواست اصلی، درخواست تامین خواسته میده تا مال توقیف بشه و امنیت اجرای حکم در آینده تضمین بشه.

تفاوت حکم قطعی و حکم نهایی چیست؟

حکم قطعی حکمیه که قابلیت اجرا داره و مراحل تجدیدنظر رو طی کرده یا مهلتش تموم شده؛ اما حکم نهایی حکمیه که دیگه هیچ راه اعتراضی حتی اعاده دادرسی یا فرجام‌خواهی نسبت بهش در دیوان عالی کشور وجود نداشته باشه.

نحوه ابطال تمبر مالیاتی وکلا چگونه کنترل می‌شود؟

بلافاصله بعد از این که وکالت‌نامه توسط وکیل روی پرونده گذاشته شد، ما باید چک کنیم که آیا تمبر مالیاتی به میزان مقرر قانونی ابطال شده یا نه. اگر نقص داشت، اخطار رفع نقص میدیم چون بدون تمبر، وکالت وکیل در جلسه پذیرفته نیست.

وظایف ضابطین دادگستری را نام ببرید؟

از نظر من اولویت با کشف جرم، حفظ آثار و دلایل جرم، جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم و اجرای دستورات مقامات قضاییه. ضابطین بازوی اجرایی سیستم قضایی در سطح شهر هستند که باید تحت تعلیمات دادستان عمل کنن.

مدت زمان واخواهی برای احکام غیابی چقدر است؟

حدوداً ۲۰ روز برای افراد مقیم ایران و ۲ ماه برای افراد مقیم خارج از کشور در نظر گرفته شده. این مهلت از تاریخ ابلاغ واقعی حکم غیابی شروع می‌شه و محکوم‌علیه می‌تونه در همون شعبه صادرکننده رای اعتراض کنه.

اعاده دادرسی در چه مواردی پذیرفته می‌شود؟

منطقاً وقتی دلایل جدیدی پیدا بشه که حقانیت محکوم‌علیه رو ثابت کنه، مثل جعلی بودن اسناد حکم، حیله و تقلب طرف مقابل، یا پیدا شدن مدارکی که در جریان دادرسی مکتوم مونده بود، میشه درخواست اعاده دادرسی کرد.

فرق بازداشت موقت با حبس چیست؟

بازداشت موقت یه قرار تامینیه که قبل از صدور حکم قطعی و برای جلوگیری از تبانی یا فرار متهم صادر می‌شه؛ ولی حبس مجازاتیه که بعد از اثبات جرم و صدور حکم قطعی توسط دادگاه به عنوان کیفر اجرا می‌شه.

چگونه حجم بالای پرونده‌ها را مدیریت می‌کنید تا دچار فرسودگی نشوید؟

یه اصل مهم تو این کار اولویت‌بندیه. پرونده‌های فوری و زندانی‌دار رو در اولویت می‌ذارم و سعی می‌کنم با نظم‌دهی به بایگانی و استفاده حداکثری از اتوماسیون، کارهای تکراری رو سریع‌تر انجام بدم تا فشار کار روی کیفیت دقتم اثر نذاره.

اسناد رسمی و عادی چه تفاوتی با هم دارند؟

واقعیتش رو بخواید، سندی که در اداره ثبت اسناد یا دفاتر اسناد رسمی و یا توسط مامورین رسمی در حدود صلاحیتشون تنظیم شده باشه، رسمیه و انکار و تردید نسبت بهش پذیرفته نیست؛ بقیه اسناد عادی محسوب می‌شن.

اگر سیستم اتوماسیون اداری قطع شود، چگونه کار را پیش می‌برید؟

تو این موقعیت خاص که شبکه قطع شده، نباید کار مردم روی زمین بمونه. درخواست‌ها رو به صورت دستی تحویل می‌گیرم، رسید میدم و کارای مقدماتی مثل مرتب‌سازی ضمائم رو انجام میدم تا به محض وصل شدن سیستم، ثبت نهایی رو بزنم.

جرم مشهود چیست و چه ویژگی دارد؟

به تجربه ثابت شده که سرعت عمل در جرم مشهود حیاتیه. جرمی که در منظر و مرآی ضابطین یا مردم واقع بشه یا بلافاصله پس از وقوع آثارش نمایان باشه، مشهوده و ضابطین اختیار دارند بدون دستور فوری مقام قضایی اقدامات اولیه رو انجام بدن.

مجازات‌های تعزیری چه تفاوتی با حدود دارند؟

یه لحظه فکر می‌کنم… آهان، حدود مجازات‌هایی هستند که نوع و میزانشون دقیقاً در شرع مشخص شده و قاضی حق تغییر نداره؛ اما تعزیرات مجازات‌هاییه که قانون‌گذار تعیین کرده و دست قاضی برای تخفیف یا تبدیل اون‌ها طبق شرایط پرونده بازه.

منظور از قاعده عطف به ماسبق نشدن قوانین کیفری چیست؟

به هر حال تو عمل این یعنی اگه قانونی امروز تصویب شد و عملی رو جرم دونست، نمی‌شه کسی رو که دیروز اون کار رو انجام داده مجازات کرد. قانون کیفری فقط برای آینده اثر داره، مگر اینکه قانون جدید مساعدتر به حال متهم باشه.

دیوان عدالت اداری چه وظیفه‌ای دارد؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم دیوان عدالت مرجع تظلم‌خواهی مردم از تصمیمات و اقدامات دولت و دستگاه‌های اجراییه. اگر کسی از مصوبه یا عملکرد یک اداره دولتی شکایت داشته باشه یا بخواد مصوبه‌ای رو ابطال کنه، باید به این دیوان مراجعه کنه.

ادله اثبات دعوا در امور کیفری کدامند؟

یه اصل مهم تو این کار شناخت ادله‌ست. اقرار، شهادت شهود، قسامه در موارد خاص و علم قاضی از مهم‌ترین ادله هستند. البته گزارش ضابطین و نظرات کارشناسی پزشکی قانونی هم به عنوان امارات قضایی کمک‌کننده هستند.

چگونه با ارباب رجوعی که به رای قاضی معترض است و داد و فریاد می‌کند برخورد می‌کنید؟

من این‌جوری یاد گرفتم که اول باید شنونده خوبی باشیم. با خونسردی دعوتش می‌کنم بشینه و توضیح میدم که داد و فریاد کمکی به تغییر رای نمی‌کنه، اما راه قانونی اعتراض بازه و راهنماییش می‌کنم چطور لایحه تجدیدنظرخواهی تنظیم کنه.

شورای حل اختلاف در چه مواردی صلاحیت رسیدگی دارد؟

نکته کلیدی اینجاست که فلسفه شورا صلح و سازشه. در دعاوی مالی تا سقف مشخص (که هر سال تعدیل می‌شه)، تخلیه اماکن مسکونی، انحصار وراث و جرایم قابل گذشت، شورا صلاحیت رسیدگی و صدور گزارش اصلاحی رو داره.

نظارت بر عملکرد دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با کیست؟

واقعیتش رو بخواید، نظارت عالیه با مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه هست، اما در هر حوزه قضایی، دادستان و رئیس حوزه هم بر نحوه ارجاع شکوائیه‌ها و دادخواست‌های این دفاتر نظارت مستقیم دارن.

مرور زمان در جرایم تعزیری به چه معناست؟

به تجربه ثابت شده که اگر از تاریخ وقوع جرم یا آخرین اقدام تعقیبی مدت مشخصی بگذره و حکمی صادر نشه، دیگه امکان تعقیب وجود نداره. این مدت بسته به درجه جرم متفاوته، مثلاً برای جرایم درجه یک ۱۵ سال در نظر گرفته شده.

آیا استفاده از موبایل شخصی در محیط شعبه مجاز است؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم اصول حرفه‌ای و حفاظتی ایجاب می‌کنه که در محیط کار قضایی که اسناد محرمانه مردم روی میز هست، از موبایل استفاده شخصی نکنیم و تمرکزمون کاملاً روی پرونده‌ها و پاسخگویی به مراجعین باشه.

تکلیف اموال بلاصاحب در سیستم قضایی چیست؟

تو این موقعیت خاص، این اموال طبق اصل ۴۹ قانون اساسی و مقررات مربوطه، در اختیار ولی فقیه قرار می‌گیره. ستاد اجرایی فرمان امام معمولاً مسئولیت شناسایی و اداره این اموال رو تحت نظارت دادگاه اصل ۴۹ بر عهده داره.

حق الوکاله وکیل در چه صورتی قابل مطالبه از طرف دعواست؟

خب، سوال جالبیه. خسارت حق‌الوکاله جزو خسارات دادرسی محسوب می‌شه و اگر خواهان در دعوا پیروز بشه، می‌تونه طبق تعرفه قانونی کانون وکلا، حق‌الوکاله وکیل خودش رو هم از محکوم‌علیه مطالبه کنه تا ضررش جبران بشه.

فرق ضامن و کفیل در قرارهای تامین کیفری چیه؟

به نظرم این بهترین جواب که ضامن در قرار وثیقه ملکی یا وجه نقد رو می‌سپاره و مسئولیت مالی داره، اما کفیل در قرار کفالت متعهد می‌شه که متهم رو هر وقت مرجع قضایی خواست حاضر کنه و تعهدش ناظر به احضار شخصه.

اگر متهم در جلسه دادگاه به قاضی توهین کند، چه اقدامی می‌شود؟

من اینو این‌جوری می‌گم که طبق قانون، توهین به مقام قضایی حین انجام وظیفه جرمه. قاضی می‌تونه همون جا صورت‌جلسه کنه و دستور بازداشت بده و پرونده جداگانه‌ای برای رسیدگی به این جرم تشکیل بشه تا نظم دادگاه حفظ بشه.

معاضدت قضایی چیست؟

خب، بذارید این‌جوری بگم که وقتی دادگاه برای تکمیل تحقیقات یا اجرای حکمی نیاز به اقداماتی در حوزه قضایی دیگه داشته باشه، به دادگاه اون شهر نیابت قضایی یا همون معاضدت میده تا اون‌ها به قائم‌مقامی اقدامات رو انجام بدن.

وظیفه واحد اجرای احکام مدنی چیست؟

یه لحظه بذارید فکر کنم… وظیفه اصلی این واحد، عملیاتی کردن آرای قطعی دادگاه‌های حقوقیه. کارهایی مثل توقیف اموال، برگزاری مزایده، خلع ید و انتقال سند رسمی زیر نظر دادورز و قاضی اجرا در این واحد انجام می‌شه.

تفاوت دادگاه کیفری یک و دو در چیست؟

خب، بذارید از اول بگم. دادگاه کیفری دو صلاحیت رسیدگی به تمام جرایم رو داره مگر اون‌هایی که قانوناً به دادگاه دیگه‌ای سپرده شده؛ اما دادگاه کیفری یک به جرایم سنگین مثل قتل، حبس ابد و جرایم سیاسی و مطبوعاتی با حضور هیئت قضایی رسیدگی می‌کنه.

چگونه رازدار اسناد پرونده‌ها هستید؟

در این کار، رازداری خط قرمز ماست. تحت هیچ شرایطی اطلاعات پرونده، آدرس طرفین یا مفاد رای رو به افراد غیرمرتبط نمیدم و حتی در جمع‌های خانوادگی هم در مورد جزئیات پرونده‌های شعبه صحبت نمی‌کنم.

قسامه چیست و چه زمانی کاربرد دارد؟

خب واقعیتش اینه که قسامه یکی از ادله اثبات در جنایاته. وقتی لوث وجود داشته باشه یعنی قرائن و شواهد ظن قوی به ارتکاب جرم توسط متهم ایجاد کنه ولی دلیل کافی نباشه، با سوگند خوردن ۵۰ نفر از بستگان شاکی (در قتل عمد) جرم ثابت می‌شه.

اگر ارباب رجوع مدارک ناقص داشت ولی اصرار به ثبت داشت، چه می‌کنید؟

اگه بخوام صادق باشم، قانون اجازه ثبت پرونده ناقص رو نمیده چون باعث اطاله دادرسی می‌شه. با حوصله براش چک‌لیست نواقص رو می‌نویسم و توضیح میدم که تکمیل این مدارک به نفع خودشه تا پرونده‌اش سریع‌تر رسیدگی بشه و رد نشه.

فرق دادستان و بازپرس چیست؟

به نظرم بهترین راهش اینه که بگیم دادستان رئیس دادسرا و مدعی‌العمومه که نظارت کلی داره و کیفرخواست صادر می‌کنه؛ اما بازپرس مقام تحقیق مستقله که وظیفه جمع‌آوری دلایل، بازجویی از متهم و صدور قرارهای نهایی رو بر عهده داره.

مفهوم جنبه عمومی جرم چیست؟

من همیشه این‌جوری توضیح میدم که بعضی جرایم مثل سرقت مسلحانه یا کلاهبرداری، علاوه بر ضرر به شاکی، نظم و امنیت جامعه رو هم بهم می‌ریزن. حتی اگه شاکی رضایت بده، دادگاه به خاطر جنبه عمومی و بازدارندگی، مجازاتی رو تعیین می‌کنه.

چه زمانی پرونده به کارشناس رسمی ارجاع می‌شود؟

تو عمل این‌جوری پیش می‌ره که وقتی موضوع پرونده نیاز به دانش فنی و تخصصی داشته باشه که قاضی بهش مسلط نیست (مثل حسابرسی، تصادفات یا امور ساختمانی)، قرار کارشناسی صادر می‌شه تا متخصص نظر بده.

وظیفه شما در قبال حفظ بیت‌المال و تجهیزات شعبه چیست؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که تمام تجهیزات، کاغذها و سیستم‌ها امانت بیت‌المال هستند. من خودمو مسئول می‌دونم که از اون‌ها درست استفاده کنم و از اسراف پرهیز کنم، چون این‌ها حق مردمه که دست ما امانت سپرده شده.

تفاوت عقد لازم و جایز در قانون مدنی چیست؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که عقد لازم (مثل بیع) رو هیچ‌کدوم از طرفین نمی‌تونن فسخ کنن مگر با خیارات قانونی؛ اما عقد جایز (مثل وکالت) رو هر وقت هر کدوم از طرفین بخوان می‌تونن یک‌طرفه بهم بزنن.

آیا می‌شود به رای شورای حل اختلاف اعتراض کرد؟

اگه اجازه بدید این‌طور بگم که بله، آرای قاضی شورا تا ۲۰ روز قابل اعتراضه. مرجع رسیدگی به اعتراض آرای شورا، دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری دو همون حوزه قضاییه که رای دادگاه در این مورد قطعیه.

نقش پزشکی قانونی در پرونده‌های نزاع چیست؟

ببینید، تو این موقعیت پزشکی قانونی مرجع تعیین میزان صدمات وارده است. اون‌ها با معاینه دقیق، نوع جراحت (دامیه، حارصه و…) رو مشخص می‌کنن که مبنای تعیین دیه یا ارش توسط قاضی در رای نهایی قرار می‌گیره.

اگر حجم کار زیاد باشد، حاضرید خارج از ساعت اداری بمانید؟

همون‌طور که می‌دونید ماهیت کار قضایی طوریه که نمیشه کار مردم رو نصفه رها کرد. من تعهد دارم و اگر نیاز باشه برای ساماندهی پرونده‌ها یا ثبت دادخواست‌های ضروری، حتماً تا پایان کار در اداره می‌مونم.