سوالات استخدامی دبیر زبان و ادبیات فارسی آموزش و پرورش

دلیل اصلی کاربرد مکرر قافیه میانی در اشعار رودکی چیست و این ویژگی بیشتر در کدام قالب شعری دیده می‌شود؟

• ایجاد موسیقی پیوسته و تقویت جنبه حماسی شعر / قصیده
• افزایش ضرب‌آهنگ و برجسته‌سازی طرب‌انگیزی شعر / مثنوی ✅
• سهولت در حفظ اشعار توسط راویان / غزل
• جبران کاستی‌های وزن عروضی / قطعه

در بیت «چو برق لافت‌ای برق، کاین دلق کبود / فرو هشتم تا کی خورد مردم دلق»، کدام یک از آرایه‌های ادبی به شکل توأمان و هدفمند برای انتقال طنز به کار رفته است؟

• تشبیه و مراعات النظیر
• استعاره و تضاد
• ایهام و حس‌آمیزی ✅
• کنایه و اغراق

در فرآیند ویرایش یک متن ادبی، کدام گزینه جزو وظایف اصلی ویراستار نیست و ورود به آن می‌تواند به اصالت اثر لطمه بزند؟

• اصلاح غلط‌های املایی و ویرگول‌گذاری بر اساس دستور خط فارسی
• یکسان‌سازی شیوه ارجاع‌دهی و پانویس‌ها در کل متن
• بازنویسی جملات پیچیده و مبهم به زبانی ساده‌تر
• تغییر ساختار روایی و شخصیت‌پردازی برای جذابیت بیشتر ✅

اگر بخواهیم برای تدریس مبحث «تشبیه» در کلاس، از یک مثال استفاده کنیم که بیشترین تطابق را با سبک عراقی داشته باشد، کدام بیت مناسب‌تر است؟

• بازآمدم چون عید نو تا قبله‌ام باشی دگر / این نقش‌ها بیرنگ کن تا نقش‌بندم باشی تو
• دل هوس سروقدی می‌کند ز اندازه بیرون / قامتت را دیده‌ام وصفش ز سرو آزاد کردم ✅
• برو ای گدای مسکین در خانه علی زن / که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را
• بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه شکن / به شادی روی بنوش ای پسر که وقتی خوش است

کدام گزینه از نظر قواعد دستور زبان فارسی امروز نادرست است؟

• کتاب‌هایی که خریده بودم، روی میز بودند.
• او به تهران رفت و پس از یک هفته به شیراز بازگشت. ✅
• اگر باران نبارد، علف خشک می‌شود.
• دیروز علی را دیدم که به کتابخانه می‌رفت.

در کدام گزینه، «را» نقش نشانه «فعل گذرا به مفعول» را ندارد و کارکرد دیگری دارد؟

• او کتاب را به دوستش هدیه داد.
• مردم شهر را دوست دارم.
• او را هر چه گفتم، گوش نکرد. ✅
• سارا نامه را به مدیر نوشت.

در فرآیند آماده‌سازی یک جزوه ادبی با Microsoft Word، کدام اقدام برای رعایت «دستور خط فارسی» (مصوب فرهنگستان) ضروری نیست؟

• استفاده از فاصله مجازی (نیم‌فاصله) در کلماتی مانند «می‌روم» و «خواهم‌خواند»
• ترازبندی متن به صورت justified برای زیبایی بصری ✅
• رعایت نکردن فاصله پس از حروف ربط مانند «به»، «از»، «با»
• جایگذاری صحیح ویرگول و نقطه برای تفکیک جملات مرکب

تفاوت اصلی «سبک خراسانی» و «سبک عراقی» در کاربرد کدام عنصر زبانی بیشتر نمایان است؟

• نوع قافیه و ردیف
• کاربرد آرایه‌های بدیعی مانند جناس
• واژه‌گان و اصطلاحات (باستان‌گرایی در برابر واژگان عربی) ✅
• بلندی و کوتاهی ابیات

شما به عنوان دبیر ادبیات، در حال تصحیح اوراق امتحان نهایی هستید. در برگه امتحانی یک دانش‌آموز، در پاسخ به سوال «معنای لغوی و اصطلاحی واژه را بنویسید»، دانش‌آموز معنای اصطلاحی را اشتباه نوشته اما معنای لغوی را درست گفته است. طبق شیوه‌نامه تصحیح که نمره این سوال ۲ نمره (۱ نمره برای هر بخش) است، بهترین اقدام چیست؟

• نمره صفر به کل سوال بدهم چون پاسخ ناقص است.
• یک نمره به بخش درست بدهم و برای بخش اشتباه صفر در نظر بگیرم. ✅
• با توجه به اینکه تلاش کرده، یک نمره و نیم به او بدهم.
• کل پاسخ را خط بزنم و در حاشیه بنویسم «مطالعه کنید».

در کلاس، یکی از دانش‌آموزان مدعی می‌شود که شعر «آدمی» از فریدون مشیری، برگرفته از شعر خارجی است. به عنوان معلم، کدام واکنش متناسب‌ترین واکنش حرفه‌ای است؟

• سریعاً دانش‌آموز را به دلیل توهین به شاعر ملی از کلاس اخراج کنم.
• موضوع را به چالشی برای تحقیق کلاسی تبدیل کنم و از همه بخواهم درباره شباهت‌ها و تفاوت‌های ادبیات تطبیقی تحقیق کنند. ✅
• با قاطعیت بگویم این حرف‌ها شایعه است و ادامه ندهم.
• بگویم این بحث خارج از برنامه درسی است و به درس اصلی برگردیم.

هنگام ثبت نمرات مستمر دانش‌آموزان در سامانه سیدا، متوجه می‌شوید که نمره یک دانش‌آموز را اشتباه و بالاتر از حد واقعی ثبت کرده‌اید. سقف زمانی ویرایش نمرات توسط مدیر مدرسه بسته شده است. بهترین اقدام کدام است؟

• به دانش‌آموز بگویم نمره تصحیح شده را فراموش کند و در کارنامه نیاید.
• صبر کنم تا ترم بعد و آن را به عنوان نمره اضافی در نظر بگیرم.
• با مدیر مدرسه مکاتبه کنم و از طریق پشتیبانی سامانه سیدا، درخواست اصلاحیه بدهم. ✅
• هیچ کاری نکنم چون این اشتباه به نفع دانش‌آموز است.

در عبارت «چون ترا آن صنم بی‌همتا روی بنمود، از خود بپرسید که این چه نور است که می‌بینم؟»، بر اساس دستور زبان کهن، کاربرد واژه «بپرسید» نشانه چیست و چه تفاوتی با کاربرد امروزی آن دارد؟

• فعل امر است و به معنای «سوال کن» به کار رفته است.
• فعل ماضی است و به معنای «با خود فکر کرد» به کار رفته است. ✅
• فعل مضارع التزامی است و به معنای «بپرسد».
• فعل نهی است و به معنای «نپرسید».

در بیت «هرکه آمد به جهان، بند کفن بربست / مام بر گهواره، پدر در تابوت»، شاعر برای انتقال مفهوم عمیق خود از کدام شگرد بیانی به صورت ترکیبی بهره برده است؟

• تشبیه و مراعات النظیر
• استعاره و ایهام
• تناقض و تشخیص
• پارادوکس و حسن تعلیل ✅

بر اساس آخرین اصلاحات آیین‌نامه قانون نظام رتبه‌بندی معلمان، کدام یک از موارد زیر جزو مستندات لازم برای ارتقاء از رتبه «آموزشیار معلم» به «استاد معلم» محسوب نمی‌شود؟

• تألیف و چاپ مقاله در مجلات علمی-پژوهشی معتبر
• کسب امتیازات فرهنگی و اجرایی فراتر از برنامه هفتگی
• گذراندن دوره‌های ضمن خدمت مرتبط با روش‌های نوین تدریس
• ارائه مستندات مربوط به سابقه تدریس در پلتفرم شاد در دوران کرونا ✅

اگر بخواهید یک ارائه تأثیرگذار برای تدریس «سبک هندی» با Microsoft PowerPoint طراحی کنید، کدام رویکرد برای نشان دادن ویژگی «باریک‌اندیشی و پیچیدگی» این سبک مناسب‌تر است؟

• استفاده از تصاویر ساده و خط‌چین‌های واضح روی اسلایدها
• به کارگیری موسیقی متن حماسی در پس‌زمینه ارائه
• طراحی اسلایدهایی با لایه‌های متعدد متنی و تصویری که هرکدام نیاز به تفسیر جداگانه دارند. ✅
• استفاده از فونت‌های بزرگ و پررنگ برای مفاهیم کلیدی