جزوه مصاحبه گزینش استخدامی

مبنای قانونی تعیین دوره آزمایشی در قرارداد کار چیست؟

خب واقعیتش اینه که طبق ماده ۱۱ قانون کار، طرفین می‌تونن با توافق دوره آزمایشی تعیین کنن. نکته کلیدی اینجاست که برای کارگران ساده و نیمه‌ماهر این زمان حداکثر یک ماه و برای کارگران ماهر و متخصص نهایتاً سه ماهه. تو این مدت هر لحظه میشه قطع همکاری کرد بدون اینکه خسارتی پرداخت بشه، البته حقوق مدت کارکرد باید داده بشه.

اگر در سامانه خدمات الکترونیک تامین اجتماعی سابقه رد نشده باشد، چه می‌کنید؟

طبیعتاً تو این کار اولین قدم بررسی پرتال شخصی در samt.tamin.ir هست. اگر اونجا سوابق نبود، با مدارک و فیش حقوقی به شعبه بیمه مراجعه می‌کنیم و درخواست اصلاح سوابق میدیم. ما هیچ‌وقت نباید بدون سند ادعا کنیم.

چگونه با سیستم‌های مدیریت منابع انسانی مثل ماژول جذب همکاران سیستم کار می‌کنید؟

من همیشه این‌جوری عمل می‌کنم که اول پروفایل داوطلب رو کامل می‌کنم. در کار با ماژول جذب، مهم‌ترین بخش پیگیری وضعیت یا Status داوطلب از مرحله رزومه تا مصاحبه و نهایتاً صدور حکم کارگزینیه. دقت تو ورود اطلاعات اولیه از دوباره‌کاری‌های بعدی جلوگیری می‌کنه.

در پلتفرم‌هایی مثل جابینجا، مهم‌ترین فاکتور برای غربالگری اولیه چیست؟

به نظرم بهترین راهش استفاده از فیلترهای هوشمند خود پلتفرمه. اما چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که تطبیق کلیدواژه‌های رزومه با شرح شغلی یا همون Job Description حیاتی‌ترین بخش ماجراست. نباید صرفاً به عنوان شغلی اکتفا کرد.

تفاوت قرارداد موقت و دائم از نظر امنیت شغلی چیست؟

ببینید، تو این موقعیت قانون صراحت داره. در قرارداد موقت که اکثر قراردادهای الان رو شامل میشه، پایان مدت قرارداد به معنی پایان رابط کاریه. اما در قرارداد دائم، فسخ یک‌طرفه خیلی سخته و نیاز به رای مراجع حل اختلاف داره. اصولاً الان امنیت شغلی بیشتر به مهارت فرد بستگی داره تا نوع کاغذ قرارداد.

اگر تیم گزینش با نظر شما درباره یک کاندیدا مخالف باشد، چه واکنشی دارید؟

منطقی‌ترین کار اینه که به دیتای مستند رجوع کنیم. یعنی نمرات مصاحبه فنی، تست شخصیت‌شناسی و سوابق رو روی میز بذاریم. تصمیم باید بر اساس شایستگی یا Competency باشه نه سلیقه شخصی من یا همکاران.

نحوه محاسبه عیدی و سنوات طبق آخرین تغییرات چگونه است؟

فرمولش روشنه؛ برای عیدی، دو برابر پایه حقوق به شرطی که از سه برابر حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار بیشتر نشه. سنوات هم معادل یک ماه آخرین حقوق دریافتی به ازای هر سال سابقه کاره. البته دقیقش رو باید حسابداری با نرم‌افزارهایی مثل راهکاران دربیاره ولی قانون کلی اینه.

در مواجهه با کاندیدایی که استرس شدید دارد، چه استراتژی دارید؟

معمولاً تو این شرایط اول یه لیوان آب تعارف می‌کنیم و چند دقیقه بحث رو میبریم سمت مسائل عمومی تا یخ طرف باز بشه. هدف ما در واحد جذب، کشف پتانسیل فرده نه مچ‌گیری. استرس می‌تونه توانایی واقعی رو پنهان کنه.

آیا تسلط بر سامانه مودیان برای کارشناس جذب ضروری است؟

اگه بخوام صادق باشم، خیر. سامانه مودیان مربوط به واحد مالی و مالیاتیه. کارشناس جذب باید روی ATS و قوانین کار و تامین اجتماعی مسلط باشه. هرچند داشتن دید کلی بد نیست، ولی جزو شرح وظایف اصلی نیست.

چطور از صحت رزومه و سوابق کاری اطمینان حاصل می‌کنید؟

یه اصل مهم تو این کار، استعلام یا Background Check هست. از طریق تماس با محل کار قبلی و چک کردن سوابق بیمه‌ای میشه راست و دروغ رو فهمید. البته تست‌های فنی عملی هم خیلی سریع عیار کار دستمون میاد.

مرخصی استحقاقی سالانه طبق قانون کار چند روز است؟

این مورد کاملاً شفافه؛ طبق ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی ۲۶ روز کاری در ساله. با احتساب ۴ جمعه، جمعاً میشه یک ماه. البته برای مشاغل سخت و زیان‌آور این عدد بیشتره و به ۵ هفته در سال می‌رسه.

فرآیند Onboarding یا همسو سازی چیست؟

چیزی که خیلی‌ها اشتباه می‌کنن اینه که فکر می‌کنن استخدام با امضای قرارداد تموم میشه. همسو سازی یعنی فرآیند آشنا کردن نیروی جدید با فرهنگ سازمانی، تیم‌ها و ابزارهایی مثل اتوماسیون اداری. این پروسه معمولاً هفته اول تا ماه اول رو پوشش میده.

اگر کارفرما حق بیمه را کسر کند اما به تامین اجتماعی نپردازد، حکم چیست؟

در مواجهه با این چالش، قانون طرف کارگره. طبق ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی، کارفرما مسئول پرداخت حقه بیمه‌ست و تاخیر اون رافع مسئولیت سازمان در قبال بیمه‌شده نیست. کارگر می‌تونه شکایت کنه و کارفرما جریمه سنگینی میشه.

تفاوت اضافه کاری و نوبت کاری چیست؟

به تجربه ثابت شده که این دوتا زیاد قاطی میشن. اضافه کاری یعنی کار بیش از ۴۴ ساعت در هفته که ۴۰ درصد فوق‌العاده داره. نوبت کاری یا شیفت، یعنی گردش کار در صبح، عصر و شب که بسته به نوع گردش (مثلاً صبح و شب) فوق‌العاده‌های متفاوتی مثل ۱۰، ۱۵ یا ۲۲.۵ درصد داره.

نرم‌افزار ATS چه کمکی به واحد گزینش می‌کند؟

نکته کلیدی اینجاست که ATS یا سیستم پیگیری متقاضیان، مثل قلب تپنده واحد جذبه. این سیستم رزومه‌ها رو از منابع مختلف مثل جابینجا جمع می‌کنه، دسته‌بندی می‌کنه و اجازه نمیده هیچ کاندیدای خوبی لای پرونده‌ها گم بشه. سرعت کار رو چندین برابر می‌کنه.

آیا کارفرما می‌تواند از حقوق کارگر برداشت کند؟

یه اصل مهم تو این کار اینه که حقوق مقدسه. فقط در موارد خاص قانونی مثل: مالیات، حق بیمه، اقساط وام‌های شرکتی یا مساعده‌هایی که قبلاً پرداخت شده و احکام دادگاه، میشه از حقوق کسر کرد. هر برداشت دیگه‌ای غیرقانونیه.

در مصاحبه رفتاری، تکنیک STAR چیست؟

اگر ازم بپرسن، می‌گم بهترین متد برای سنجش واقعیته. STAR مخفف Situation (موقعیت)، Task (وظیفه)، Action (اقدام) و Result (نتیجه) هست. یعنی از داوطلب می‌خوایم یه موقعیت واقعی در گذشته رو با این چهار مرحله توضیح بده تا بفهمیم تو عمل چیکاره‌ست.

قرارداد سفید امضا چه حکمی دارد؟

تحت هیچ شرایطی قانونی نیست. گرفتن چک، سفته یا برگه سفید امضا برای تضمین حسن انجام کار شاید رایج باشه، اما سواستفاده از اون جرم کیفریه. در مراجع حل اختلاف، اگر ثابت بشه امضا سفید بوده، سندیت اون برگه باطل میشه.

ساعت کاری استاندارد در قانون کار چقدر است؟

حدوداً ۴۴ ساعت در هفته. یعنی روزی ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه برای ۶ روز کاری. البته میشه توافقی بعضی روزها کمتر و بعضی روزها بیشتر باشه، به شرطی که مجموع هفتگی از ۴۴ ساعت نزنه بالا.

نقش شرح شغل (Job Description) در گزینش چیست؟

واقعیتش رو بخواید، بدون شرح شغل ما داریم تو تاریکی تیر میندازیم. این سند دقیقاً میگه ما دنبال چه مهارت‌ها، چه وظایف و چه شخصیتی هستیم. مبنای تمام سوالات مصاحبه و ارزیابی‌ها باید همین سند باشه.

چگونه سنوات خدمت در مشاغل سخت و زیان‌آور محاسبه می‌شود؟

تو این موقعیت خاص، قانون ارفاق قائل شده. هر سال سابقه کار در مشاغل سخت و زیان‌آور (مثل کار در معدن یا مواد شیمیایی)، معادل یک و نیم سال سابقه عادی محاسبه میشه. یعنی فرد زودتر بازنشسته میشه.

حق اولاد به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

یه لحظه فکر می‌کنم… آها، شرطش اینه که اولاً فرد حداقل ۷۲۰ روز سابقه بیمه داشته باشه. مبلغش هم معادل ۳ روز حداقل دستمزد سالانه برای هر فرزنده. قبلاً محدودیت تعداد فرزند بود ولی الان برای تمام فرزندان باید پرداخت بشه.

اگر کارگری در محیط کار دچار حادثه شود، مسئولیت با کیست؟

بلافاصله بعد از این که حادثه رخ داد، بازرس اداره کار نظر میده. اگر کارفرما تجهیزات ایمنی (HSE) نداده باشه، مقصره. اگر کارگر تجهیزات داشته و استفاده نکرده، درصد تقصیر تقسیم میشه. در هر حال، بیمه مسئولیت مدنی اینجا حیاتیه.

تفاوت استعفا و ترک کار چیست؟

خب، بذارید این‌جوری بگم: استعفا یه روند قانونیه که فرد کتباً اعلام می‌کنه و یک ماه هم میمونه تا کار تحویل داده بشه. ترک کار یعنی یهو ول کنه بره. در ترک کار، حق سنوات به فرد تعلق نمی‌گیره و ممکنه کارفرما ادعای خسارت هم بکنه.

آیا کارفرما می‌تواند محل کار را تغییر دهد؟

به هر حال تو عمل زیاد پیش میاد. طبق قانون، تغییر محل کار نباید باعث عسر و حرج کارگر بشه. اگر در قرارداد اولیه محل کار دقیق ذکر شده باشه (مثلاً کارخانه تهران)، فرستادن کارگر به شهرستان بدون رضایتش ممنوعه، مگر اینکه در قرارداد شرط شده باشه.

حق مسکن و بن خواربار جزو مزد ثابت است؟

نه، اینا جزو مزایای رفاهی و انگیزشی هستن. مزد ثابت یا مبنا، همون پایه حقوق و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغله (مثل حق جذب). اضافه کاری روی مزد ثابت حساب میشه نه روی کل دریافتی.

شرایط دریافت بیمه بیکاری چیست؟

اولین شرطش اینه که بیکاری “غیرارادی” باشه. یعنی اخراج شده باشه یا قراردادش تموم شده باشه و کارفرما تمدید نکنه. فرد باید ظرف ۳۰ روز به اداره کار مراجعه کنه. مجردها کمتر و متاهل‌ها مدت بیشتری مقرری می‌گیرن.

مفهوم “طرح طبقه‌بندی مشاغل” چیست؟

من اینو این‌جوری می‌گم که عدالته. کارگاه‌های بالای ۵۰ نفر موظف هستن شغل‌ها رو ارزیابی کنن و گروه شغلی بدن. یعنی حقوق یه کارگر ساده نباید با یه نیروی متخصص یکی باشه. هر گروه یه ضریب ریالی داره که میاد روی پایه حقوق.

آیا دوران سربازی جزو سوابق کاری محسوب می‌شود؟

بله، خوشبختانه. اگر فرد قبل از سربازی بیمه پردازی داشته و بعد از سربازی هم دوباره مشغول به کار شده، با پرداخت مابه‌التفاوت به تامین اجتماعی، اون ۲ سال سربازی میاد جزو سوابق بازنشستگی. برای مشاغل دولتی هم که اتوماتیک حساب میشه.

در مصاحبه خروج (Exit Interview) چه سوالاتی می‌پرسید؟

هدف ما یادگیریه. می‌پرسیم “دلیل اصلی رفتنت چیه؟”، “اگر چه چیزی تغییر می‌کرد می‌موندی؟” و “نظرت درباره مدیریت چیه؟”. این دیتا کمک می‌کنه نرخ ریزش نیرو یا Turnover رو در آینده کم کنیم.

نحوه برخورد با کارگری که غیبت‌های مکرر دارد چگونه است؟

اصولاً نباید احساسی برخورد کرد. اول تذکر شفاهی، بعد اخطار کتبی با درج در پرونده و نهایتاً طرح موضوع در کمیته انضباطی کارگاه. اگر اصلاح نشد، طبق ماده ۲۷ قانون کار میشه با تایید شورای اسلامی کار، قرارداد رو فسخ کرد.

تفاوت حقوق پایه و حقوق مبنا چیست؟

سوال ظریفیه. در کارگاه‌هایی که طرح طبقه‌بندی مشاغل ندارن، “حقوق پایه” داریم. اما جایی که طرح اجرا شده، “حقوق مبنا” داریم که حاصل ضرب ضریب شغلی در عدد ریالیه. در واقع حقوق مبنا، وزن و ارزش اون شغل رو نشون میده.

آیا کارفرما موظف به پرداخت حق سرویس ایاب و ذهاب است؟

قانون صراحت داره که اگر کارگاه دور از شهر باشه و وسیله نقلیه عمومی نباشه، کارفرما مکلفه وسیله بذاره. اما در داخل شهر، پرداخت هزینه ایاب و ذهاب توافقیه و جزو تعهدات قانونی سفت و سخت نیست، مگر اینکه عرف کارگاه شده باشه.

نحوه محاسبه اضافه کاری در روز جمعه چگونه است؟

کار در روز جمعه طبق قانون تعطیله. اگر کسی جمعه کار کنه، علاوه بر ۴۰ درصد اضافه کاری، ۴۰ درصد هم فوق‌العاده جمعه کاری می‌گیره. یعنی عملاً کار در جمعه خیلی گرون‌تر از روزهای عادی برای کارفرما تموم میشه.

آیا مرخصی زایمان جزو سوابق حساب می‌شود؟

بله، قطعاً. الان مرخصی زایمان ۹ ماهه و حقوقش رو تامین اجتماعی میده. این مدت دقیقاً مثل روزهای کارکرد عادی جزو سوابق بیمه و بازنشستگی حساب میشه و عیدی و پاداش هم بهش تعلق می‌گیره.

شرایط کار نوجوانان در قانون کار چیست؟

استخدام زیر ۱۵ سال کلاً ممنوعه. بین ۱۵ تا ۱۸ سال میشن “کارگر نوجوان”. اینا باید آزمایش‌های پزشکی سالانه بدن، ساعت کاریشون نیم ساعت کمتره و ارجاع کارهای سخت و شب‌کاری بهشون کلاً ممنوعه.

منظور از “حق السعی” چیست؟

حق السعی یه چتر بزرگه. شامل تمام دریافتی‌های قانونی کارگر میشه: مزد، کمک عائله‌مندی، هزینه مسکن، خواربار، ایاب و ذهاب، پاداش افزایش تولید و هر چیزی که طبق قرارداد پرداخت میشه. مفهومش از “مزد” وسیع‌تره.

آیا می‌شود مرخصی‌های استفاده نشده را ذخیره کرد؟

فقط بخشی از اون رو. طبق قانون، کارگر فقط می‌تونه ۹ روز از مرخصی سالانه‌ش رو ذخیره کنه برای سال بعد. بقیه مرخصی‌ها یا باید استفاده بشه یا باید پولش (بازخرید مرخصی) در پایان سال به کارگر پرداخت بشه.

حکم اخراج زن باردار چیست؟

خط قرمز قانونه. اخراج زنان باردار و در دوران شیردهی ممنوعه و دیوان عدالت اداری سریعاً حکم بازگشت به کار میده. قانونگذار اینجا چتر حمایتی ویژه‌ای پهن کرده تا امنیت شغلی مادران حفظ بشه.

تفاوت حکم کارگزینی و قرارداد کار چیست؟

قرارداد کار توافق اولیه بین دو طرفه که شرایط رو مشخص می‌کنه. حکم کارگزینی، سند اجرایی داخلی سازمانه که بر اساس اون قرارداد صادر میشه و مبنای پرداخت حقوق در سیستم‌های حسابداریه. حکم معمولاً رسمی‌تر و با فرمت سازمانیه.

آیا کارفرما باید هزینه معاینات قبل از استخدام را بدهد؟

معمولاً تو این شرایط، هزینه با داوطلبه. معاینات طب کار (طب صنعتی) برای تشخیص توانایی جسمی فرده و جزو مدارک استخدامی محسوب میشه. البته بعضی شرکت‌های بزرگ به عنوان مزایا خودشون تقبل می‌کنن ولی وظیفه قانونی نیست.

اگر قرارداد کتبی نباشد، رابطه کاری وجود دارد؟

صد در صد. قرارداد شفاهی هم در قانون کار به رسمیت شناخته شده. فیش واریز حقوق، لیست بیمه یا حتی شهادت همکاران می‌تونه وجود رابطه کاری رو در مراجع حل اختلاف ثابت کنه. نبود کاغذ به معنی نبود حق نیست.

وظیفه کمیته انضباطی کارگاه چیست؟

من اینجوری یاد گرفتم که مثل دادگاه داخلیه. متشکل از نماینده کارفرما، نماینده کارگران و سرپرستانه. وظیفه‌شون رسیدگی به تخلفات اداری و تعیین جریمه یا اخراج طبق آیین‌نامه انضباطی مصوب اداره کاره.

آیا تعطیلات رسمی بین مرخصی استحقاقی حساب می‌شود؟

نه، خوشبختانه. اگر شما ۳ روز مرخصی بگیرید و وسطش یک روز تعطیل رسمی باشه، اون روز از مرخصی‌تون کم نمیشه. مرخصی فقط شامل روزهای کاری میشه.

شرایط بازنشستگی پیش از موعد چیست؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم دو حالت اصلی داره. یکی مشاغل سخت و زیان‌آور با ۲۰ سال سابقه متوالی. یکی هم توافقی با شرایط خاص سنی. البته جانبازان و معلولین هم شرایط خاص خودشون رو دارن.

بیمه مسئولیت مدنی چیست و چرا مهم است؟

واقعیتش اینه که بیمه تامین اجتماعی همه خسارات رو نمیده. اگر حادثه‌ای پیش بیاد و کارفرما مقصر باشه، دیه باید پرداخت بشه. بیمه مسئولیت مدنی دقیقاً همین ریسک دیه رو برای کارفرما پوشش میده و حیاتیه.

آیا کارگر می‌تواند همزمان در دو جا کار کند؟

قانوناً منعی نداره، به شرطی که تداخل ساعت کاری نداشته باشه و شغل دوم ممنوعیت قانونی خاصی (مثل برخی مشاغل دولتی) نداشته باشه. البته باید توانایی جسمی فرد هم کشش داشته باشه.

کسورات قانونی شامل چه مواردی است؟

یه لیست مشخص داره: ۷ درصد حق بیمه سهم کارگر و مالیات بر درآمد (اگر حقوق بالای سقف معافیت باشه). بقیه کسورات مثل وام یا بیمه تکمیلی باید با رضایت کتبی کارگر باشه.

حق شیفت چگونه محاسبه می‌شود؟

بستگی به گردش داره. اگر صبح و عصر باشه ۱۰٪، اگر صبح و عصر و شب باشه ۱۵٪ و اگر صبح و شب یا عصر و شب باشه ۲۲.۵٪ به حقوق اضافه میشه. شیفت ثابت شب هم ۳۵٪ فوق‌العاده داره.

اگر کارفرما فوت کند، تکلیف قراردادها چیست؟

یه اصل مهم اینه که ماهیت کارگاه باقی میمونه. فوت کارفرما یا تغییر مالکیت، قراردادهای کار رو باطل نمی‌کنه. وراث یا مالک جدید قائم‌مقام کارفرما میشن و تمام تعهدات به پرسنل سر جاشه.