سوالات مصاحبه پتروشیمی مهندسی شیمی

در نرم‌افزار Aspen HYSYS، برای شبیه‌سازی یک سیستم حاوی آب و هیدروکربن، از کدام Fluid Package استفاده می‌کنید و چرا؟

خب واقعیتش اینه که انتخاب پکیج ترمودینامیکی اشتباه، کل شبیه‌سازی رو باطل می‌کنه. در محیط حرفه‌ای و برای سیستم‌های هیدروکربنی که فاز آبی هم حضور داره (مثل جداکننده‌های سه فازی)، معمولاً از معادله حالت Peng-Robinson استفاده می‌کنیم. البته اگر سیستم به شدت غیرایده‌آل باشه یا الکل در جریان داشته باشیم، شاید سراغ مدل‌های اکتیویته مثل NRTL بریم، اما استانداردِ ما در اکثر پروژه‌های نفت و گاز همون PR هست.

اگر در واحد اوره (Urea) پمپ اصلی کاربامات دچار کاویتاسیون شود، اولین اقدام شما چیست؟

بلافاصله بعد از این که متوجه صدای غیرعادی یا نوسان آمپر شدیم، اولویت با حفاظت از تجهیزاته. اگر پمپ یدکی (Spare) در سرویس باشه، سریعاً چنج‌اور می‌کنیم. اما اگر تنها باشیم، باید فشار مکش (Suction Head) رو چک کنیم چون معمولاً مشکل از NPSH هست. پایین آوردن دمای سیال ورودی یا چک کردن لولِ درامِ ساکشن، اقدامات فوری عملیاتی هستن که تیم بهره‌برداری انجام می‌ده.

تفاوت اصلی سیستم‌های DCS و PLC در پلنت‌های پتروشیمی چیست؟

ببینید، تو این موقعیت بحث مقیاس و پیوستگی مطرحه. سیستم DCS (مثل برند یوکوگاوا که در اکثر سایت‌ها داریم) برای کنترل کلِ فرآیند پیوسته و لوپ‌های پیچیده PID در اتاق کنترل مرکزی طراحی شده. اما PLC رو ما بیشتر برای پکیج‌های مستقل (Skid Mounted) مثل کمپرسورهای هوا یا سیستم‌های تصفیه آب که منطق‌شون بیشتر گسسته و On/Off هست، استفاده می‌کنیم.

چگونه یک پرمیت کار گرم (Hot Work Permit) را برای جوشکاری روی خط لوله گاز صادر می‌کنید؟

بدون شک این یکی از خطرناک‌ترین کارهای سایت هست. طبق استاندارد HSE و سیستم Permit to Work، اول باید خط رو ایزوله و فشارزدایی کنیم. بعدش تست گاز (Gas Test) برای اطمینان از نبودن LEL یا گازهای قابل اشتعال ضروریه. فقط وقتی که محیط ایمن شد و وسایل اطفای حریق پای کار بود، من به عنوان صادرکننده مجوز رو امضا می‌کنم. هیچ تعارفی هم در این مورد نداریم.

در فرآیند تولید متانول، نقش راکتور سنتز چیست و چه پارامترهایی باید کنترل شود؟

طبیعتاً قلب واحد متانول همین راکتور سنتز هست. ما اینجا گاز سنتز (CO, CO2, H2) رو روی کاتالیست‌های مس/روی به متانول تبدیل می‌کنیم. نکته کلیدی اینجاست که واکنش به شدت گرمازا ست و تعادلی؛ پس کنترل دقیق دما خیلی حیاتیه. اگر دما بالا بره، هم کاتالیست غیرفعال می‌شه و هم واکنش جانبی تولید اتانول و واکس زیاد می‌شه که محصول رو خراب می‌کنه.

اگر با یک اپراتور باتجربه که از دستورات ایمنی شما سرپیچی می‌کند مواجه شوید، چه می‌کنید؟

تجربه به من یاد داده که تقابل مستقیم اون هم جلوی بقیه، اوضاع رو بدتر می‌کنه. اول کار رو متوقف می‌کنم (Stop Work Authority). بعدش در یک فضای خصوصی و محترمانه دلیل کارش رو می‌پرسم و خطرات جانی اون کار رو براش تشریح می‌کنم. هدف ما در سایت، سالم به خونه برگشتن همه همکارانه، نه مچ‌گیری. معمولاً وقتی با زبان منطق و دلسوزی صحبت کنیم، اپراتورهای قدیمی هم همراه می‌شن.

عدد رفلاکس (Reflux Ratio) در برج تقطیر چگونه بر خلوص محصول و مصرف انرژی تأثیر می‌گذارد؟

اگه بخوام دقیق و علمی بگم، رابطه مستقیم و معکوس دارن. افزایش رفلاکس باعث می‌شه جداسازی بهتر انجام بشه و خلوص محصولِ بالای برج بره بالا. اما از اون طرف، بارِ ریبویلر و کندانسور زیاد می‌شه و مصرف بخار (Steam) به شدت افزایش پیدا می‌کنه. هنر مهندس فرآیند پیدا کردن اون نقطه بهینه (Optimum) است که هم کیفیت پاس بشه و هم یوتیلیتی هدر نره.

مفهوم Surge در کمپرسورهای گریز از مرکز چیست و چطور از آن جلوگیری می‌کنیم؟

سرج کابوس هر مهندس بهره‌برداریه! وقتی دبی ورودی کمپرسور از یه حد مینیمم کمتر بشه، جریان برگشتی شدید و ناپایدار ایجاد می‌شه که می‌تونه پره‌ها رو خرد کنه. برای جلوگیری از این حالت، ما همیشه شیرهای Anti-Surge رو روی خط بای‌پس داریم که به محض نزدیک شدن به نقطه سرج، باز می‌شن و دبی رو می‌چرخونن تا فشار دیسچارج روی ساکشن نیفته.

در صورت وقوع نشت آمونیاک در محوطه پلنت، اولین واکنش شما چیست؟

در مواجهه با این چالش، ثانیه‌ها تعیین‌کننده هستن. اول باید جهت باد رو از روی Wind Sock چک کنیم و خلاف جهت باد حرکت کنیم. همزمان آلارم سطح کارخانه رو فعال می‌کنیم و به اتاق کنترل (Control Room) اطلاع می‌دیم. استفاده از ماسک‌های تمام‌صورت با فیلتر مخصوص آمونیاک یا دستگاه تنفسی (SCBA) برای تیم ایمنی واجبه. ایزوله کردن منبع نشت هم مرحله بعدیه.

چرا در کوره‌های کراکینگ الفین، تزریق بخار (Dilution Steam) انجام می‌شود؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که ما می‌خوایم فشار جزئی هیدروکربن‌ها رو پایین بیاریم تا واکنش‌های پلیمریزاسیون و تشکیل کک (Coke) روی کویل‌ها کم بشه. تزریق بخار دقیقاً همین کار رو می‌کنه؛ هم فشار جزئی رو کم می‌کنه و هم انتقال حرارت رو بهبود می‌ده. بدون این بخار، کوره در عرض چند ساعت با کک مسدود می‌شه و باید شات‌دان کنیم.

تفاوت PFD و P&ID در مدارک مهندسی چیست و کدام یک برای اپراتور سایت مهم‌تر است؟

به نظرم این سوال پایه‌ای‌ترین مفهوم مهندسیه. PFD یا نمودار جریان فرآیند، شمای کلی، موازنه جرم و انرژی و شرایط عملیاتی اصلی (دما، فشار) رو نشون می‌ده. اما P&ID یا نمودار لوله‌کشی و ابزار دقیق، جزئیات کامل شامل سایز لوله‌ها، تمام شیرها، لوپ‌های کنترلی و اینترلاک‌ها رو داره. برای یه اپراتور سایت یا اتاق کنترل، P&ID حکم کتاب مقدس رو داره چون تمام جزئیات اجرایی توش هست.

در واحد پلیمری، اگر شاخص جریان مذاب (MFI) محصول پلی‌اتیلن خارج از رنج باشد، کدام پارامتر را چک می‌کنید؟

وقتی با این موقعیت روبرو می‌شیم، یعنی طول زنجیره‌های پلیمری داره تغییر می‌کنه. MFI رابطه عکس با وزن مولکولی داره. معمولاً غلظت هیدروژن در راکتور به عنوان عامل قطع‌کننده زنجیره (Chain Transfer Agent) نقش اصلی رو داره. پس اولین کاری که می‌کنیم، چک کردن نسبت هیدروژن به اتیلن در خوراک ورودی به راکتوره.

مدارک Basic Design توسط چه شرکت‌هایی تهیه می‌شود و شامل چه اطلاعاتی است؟

این مدارک معمولاً توسط لایسنسورهای تکنولوژی (مثل بازل، اکسنس یا تاپسو) تهیه می‌شه. این پکیج شامل اطلاعات حیاتی مثل شبیه‌سازی‌های اولیه، مشخصات کاتالیست‌ها، نقشه‌های PFD، و دیتای طراحی تجهیزات اصلیه. ما به عنوان تیم مهندسی کارفرما یا پیمانکار، بر اساس این مدارک وارد فاز طراحی تفصیلی (Detail Design) می‌شیم.

اگر سیستم ESD (Emergency Shut Down) عمل کند ولی یکی از شیرها بسته نشود، چه می‌کنید؟

این یه وضعیت بحرانیه. سیستم ESD آخرین لایه حفاظتی ماست. اگر اتوماتیک عمل نکرد، اپراتور پنل باید بلافاصله دکمه دستی شات‌دان رو بزنه. همزمان به نفرات سایت بی‌سیم می‌زنیم که شیر دستی (Manual Valve) بالادست اون کنترل ولو رو ببندن. ایمنی پلنت شوخی‌بردار نیست و باید جریان خوراک به هر قیمتی قطع بشه.

چگونه راندمان یک مبدل حرارتی پوسته و لوله (Shell & Tube) را در طول زمان پایش می‌کنید؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که افت فشار و اختلاف دما بهترین شاخص هستن. ما ضریب انتقال حرارت کلی (U) رو محاسبه می‌کنیم. اگر به مرور زمان U کم بشه و افت فشار (Delta P) زیاد بشه، یعنی مبدل دچار رسوب‌گرفتگی (Fouling) شده و نیاز به تمیزکاری داره. این پایش مداوم وظیفه واحد خدمات فنیه.

استاندارد ISO 45001 چه تفاوتی با OHSAS 18001 دارد و چرا در پتروشیمی مهم است؟

اگه اجازه بدید این‌طور بگم که ایزو 45001 نسخه تکامل‌یافته و ساختاریافته‌تر هست که روی “مشارکت کارکنان” و “بافت سازمان” تمرکز داره. برخلاف OHSAS که بیشتر روی کنترل ریسک متمرکز بود، استاندارد جدید نگاه پیشگیرانه داره و ایمنی رو بخشی از بیزنس پلن سازمان می‌دونه. تو پتروشیمی که ریسک‌ها بالاست، این نگاه یکپارچه حیاتیه.

در شبیه‌سازی دینامیک با HYSYS، چه زمانی نیاز به سایزینگ شیر اطمینان (PSV) داریم؟

معمولاً تو این شرایط که می‌خوایم سناریوهای خطر مثل Fire Case یا Blocked Outlet رو بررسی کنیم، از حالت دینامیک استفاده می‌کنیم. سایزینگ PSV باید جوری باشه که بتونه در بدترین سناریوی ممکن، فشار رو زیر حد مجاز مخزن نگه داره. نرم‌افزار به ما کمک می‌کنه دبی تخلیه رو در فشار تنظیم‌شده (Set Pressure) دقیقاً محاسبه کنیم.

اگر مجبور باشید بین کیفیت محصول و ایمنی واحد یکی را انتخاب کنید، پاسخ شما چیست؟

بدون شک و تحت هر شرایطی، ایمنی خط قرمز منه. کیفیت محصول رو می‌شه بعداً با بلِندینگ یا ری‌ورک (Rework) اصلاح کرد، اما حادثه جانی یا انفجار در واحد فرآیندی غیرقابل جبرانه. اصول حرفه‌ای ایجاب می‌کنه که اگر شرایط ناایمن شد، حتی اگر تولید متوقف بشه، واحد رو به حالت امن ببریم.

پدیده “Weeping” در برج‌های سینی‌دار چیست و چه اثر منفی دارد؟

وقتی فشار گاز پایین سینی اونقدر کم باشه که نتونه مایع رو نگه داره، مایع از سوراخ‌های سینی چکه می‌کنه پایین؛ به این می‌گن Weeping. این اتفاق باعث می‌شه تماس فازها کم بشه و راندمان سینی به شدت افت کنه. معمولاً وقتی واحد رو در ظرفیت پایین (Turn-down ratio) ران می‌کنیم این مشکل پیش میاد و باید فشار عملیاتی رو تنظیم کنیم.

نقش واحد Utility در یک مجتمع پتروشیمی چیست؟

همون‌طور که می‌دونید، یوتیلیتی شریان حیاتی پلنته. تأمین بخار (Steam) در فشارهای مختلف، آب خنک‌کننده (Cooling Water)، برق، هوای ابزار دقیق و نیتروژن بر عهده این واحده. اگر یوتیلیتی تریپ بخوره، کل واحدهای فرآیندی مثل اوره و متانول بلافاصله از سرویس خارج می‌شن. پس پایداریش از خودِ واحد تولیدی هم مهم‌تره.

چرا پمپ‌های سانتریفیوژ نباید با شیر خروجی کاملاً باز استارت شوند؟

من اینو این‌جوری یاد گرفتم که در لحظه استارت، چون فشار خروجی هنوز کمه، اگر شیر باز باشه، دبی به شدت میره بالا و موتور جریان زیادی می‌کشه (Over-current) که باعث تریپ خوردن می‌شه. اصولیش اینه که شیر دیسچارج بسته یا نیمه‌باز باشه، پمپ دور بگیره و بعد آروم شیر رو باز کنیم تا به نقطه عملکرد برسه.

منظور از Loop Check قبل از راه‌اندازی واحد چیست؟

قبل از اینکه هر سیالی وارد لوله‌ها بشه، ما باید مطمئن بشیم که سیگنال‌های کنترلی درست کار می‌کنن. تیم ابزار دقیق، تک‌تک سنسورها و کنترل‌ولوها رو چک می‌کنه؛ مثلاً از اتاق کنترل فرمان میدن شیر ۵۰٪ باز بشه و نفر سایت چک می‌کنه که آیا واقعاً ۵۰٪ باز شده یا نه. این کار برای جلوگیری از حوادث در زمان Start-up حیاتیه.

در فرآیند تولید اوره، Stripper چه وظیفه‌ای دارد؟

در واحدهای تحت لیسانس استمیکربن یا تویو، استریپر وظیفه جدا کردن کاربامات‌های واکنش‌نکرده از محلول اوره رو داره. این کار معمولاً با حرارت دادن (توسط بخار) و کاهش فشار جزئی (با تزریق CO2) انجام می‌شه. خروجی استریپر محلول غلیظ‌تر اوره است که میره برای مراحل بعدی تغلیظ و دانه‌بندی.

اگر همکارتان در شیفت شب دچار برق‌گرفتگی شد، چه واکنشی نشان می‌دهید؟

اولین و مهم‌ترین کار، قطع منبع برق هست، نه دست زدن به مصدوم. اگر نتونم برق رو قطع کنم، با یه عایق خشک مصدوم رو جدا می‌کنم. بلافاصله کد اضطراری رو به پیجینگ یا آتش‌نشانی اعلام می‌کنم و اگر تنفس نداشت، CPR رو شروع می‌کنم. حفظ خونسردی تو اون لحظه خیلی سخته ولی تنها راه نجات جون همکارمونه.

تفاوت مبدل‌های Air Cooler با Water Cooler در چیست و کجا استفاده می‌شوند؟

به عقیده من انتخاب بین این دو تا به دمای مورد نیاز و کمبود آب ربط داره. ایر کولرها (فین‌فن) معمولاً برای خنک‌سازی اولیه تا دمای حدود ۴۵-۵۰ درجه استفاده می‌شن و آب مصرف نمی‌کنن. اما اگر بخوایم سیال رو به دماهای پایین‌تر برسونیم، ناچاریم از کولرهای آبی (Shell & Tube) استفاده کنیم که البته مشکل رسوب و خوردگی دارن.

نقطه شبنم (Dew Point) در گاز طبیعی ورودی به مجتمع چرا باید کنترل شود؟

یه اصل مهم تو این کار اینه که هیچ مایعی نباید وارد کمپرسورهای گازی بشه. اگر دمای گاز به نقطه شبنم برسه، میعانات هیدروکربنی یا آب تشکیل می‌شه که هم باعث خوردگی خطوط لوله میشه و هم پره‌های کمپرسور رو داغون می‌کنه. برای همین همیشه با واحدهای نم‌زدایی (Dehydration)، نقطه شبنم رو پایین میاریم.

در تنظیم پارامترهای PID کنترلر، افزایش Gain چه تأثیری دارد؟

اگه بخوام ساده بگم، گین (Gain) سرعت واکنش کنترلر به خطاست. اگر گین رو زیاد کنیم، سیستم سریع‌تر به Set Point می‌رسه اما اگر زیاده‌روی کنیم، سیستم دچار نوسان (Oscillation) شدید می‌شه و ناپایدار می‌شه. هنر مهندس کنترل اینه که بین سرعت پاسخ و پایداری سیستم یه تعادل ایجاد کنه.

آیا حاضرید در ایام تعطیلات رسمی یا شیفت‌های فشرده اورهال کار کنید؟

طبیعتاً ماهیت کار در پتروشیمی همینه. من وقتی وارد این رشته شدم، پذیرفتم که سایت ۲۴ ساعته زنده‌ست و تعطیلی نداره. مخصوصاً در زمان اورهال (Overhaul) که کار سنگینه، حضور تیم فنی ضروریه. من مشکلی با این موضوع ندارم چون می‌دونم بخشی از مسئولیت حرفه‌ای و تعهد کاری منه.

وظیفه Flare در مجتمع پتروشیمی چیست؟

فلر سوپاپ اطمینان نهایی کل مجتمعه. تمام گازهای اضافی، نشتی‌های ایمنی یا تخلیه‌های اضطراری به شبکه فلر هدایت می‌شن و اونجا به صورت ایمن سوزونده می‌شن تا در محیط پخش نشن و خطر انفجار ایجاد نکنن. شعله فلر نشون میده که سیستم ایمنی پلنت فعاله، اگرچه تمام تلاش ما اینه که ارسال گاز به فلر (Flaring) رو به حداقل برسونیم تا هدررفت انرژی کم بشه.

پدیده Runaway در راکتورهای شیمیایی یعنی چه؟

این یکی از خطرناک‌ترین وضعیت‌هاست. وقتی سرعت تولید حرارت در راکتور از سرعت دفع حرارت (توسط جکت یا کویل) بیشتر بشه، دما به صورت نمایی بالا میره و واکنش سرعت می‌گیره. این چرخه مخرب می‌تونه باعث انفجار راکتور بشه. سیستم‌های شات‌دان اضطراری و تزریق ممانعت‌کننده (Inhibitor) دقیقاً برای جلوگیری از همین حالت طراحی شدن.

در نرم‌افزار Aspen Plus، برای شبیه‌سازی یک برج تقطیر آزئوتروپی چه استراتژی‌ای دارید؟

خب، سوال جالبیه. وقتی آزئوتروپ داریم، تقطیر معمولی جواب نمیده. من معمولاً از بلوک RadFrac استفاده می‌کنم ولی نکته کلیدی اینه که باید یا فشار رو تغییر بدم (Pressure Swing) یا یه حلال سوم (Entrainer) اضافه کنم تا نقطه آزئوتروپ شکسته بشه. در اسپن پلاس، تحلیل منحنی‌های Residue Curve Map قبل از شبیه‌سازی برج خیلی کمک می‌کنه تا مسیر جداسازی رو بفهمیم.

منظور از Split Range Control در ولوهای کنترلی چیست؟

تو این موقعیت خاص، ما می‌خوایم با یه خروجی کنترلر (مثلاً سیگنال فشار)، دو تا شیر مختلف رو کنترل کنیم. مثلاً در کنترل فشار یه مخزن نیتروژن، سیگنال ۰ تا ۵۰ درصد شیر ورودی گاز رو باز می‌کنه و سیگنال ۵۰ تا ۱۰۰ درصد شیر ونت (Vent) رو باز می‌کنه. این‌جوری هم فشار رو نگه می‌داریم و هم گاز هدر نمیره.

اگر در حین گشت‌زنی در سایت متوجه لرزش شدید در یک کمپرسور شوید، چه می‌کنید؟

بلافاصله بعد از این که لرزش رو حس کردم، به اتاق کنترل بی‌سیم می‌زنم و گزارش میدم. نزدیک شدن به کمپرسوری که ارتعاش بالا داره خطرناکه. پارامترهای مانیتورینگ وضعیت (Condition Monitoring) مثل دمای بیرینگ‌ها و سطح روغن رو از دور چک می‌کنم. اگر لرزش خیلی غیرعادی باشه، درخواست تریپ اضطراری میدم تا شفت یا ایمپلر آسیب نبینه.

تفاوت واکنش‌های پلیمریزاسیون فاز گازی و دوغابی (Slurry) در چیست؟

نکته کلیدی اینجاست که در فرآیند اسلاری (مثل برخی واحدهای HDPE)، کاتالیست و پلیمر در یک حلال مایع (دیلوئنت) معلق هستن و انتقال حرارت بهتر انجام می‌شه. اما در فاز گازی (مثل تکنولوژی Unipol)، ذرات پلیمر در بستر سیال گاز معلقن. کنترل دما در فاز گازی سخت‌تره ولی هزینه‌های جداسازی حلال رو نداریم و فرآیند اقتصادی‌تره.

در صورت آتش‌سوزی در واحد مخازن کروی (Spherical Tanks)، اولویت اطفاء چیست؟

در مواجهه با این چالش، اولویت اصلی خنک‌سازی (Cooling) مخازن مجاور هست تا از پدیده BLEVE جلوگیری کنیم. انفجار ناشی از BLEVE می‌تونه کل سایت رو نابود کنه. سیستم‌های آب‌پاش (Deluge Valve) باید فوراً فعال بشن. ما معمولاً سعی نمی‌کنیم شعله‌ای که از نشت گاز زبانه می‌کشه رو خاموش کنیم مگر اینکه منبع نشت بسته شده باشه، چون خاموش کردنش باعث تجمع ابر گازی انفجاری می‌شه.

چرا در مبدل‌های حرارتی، سیال کثیف یا خورنده را معمولاً در سمت لوله (Tube Side) قرار می‌دهیم؟

منطق‌تری‌ن کار اینه که سیال کثیف رو داخل لوله بندازیم چون تمیز کردن داخل لوله‌ها (مکانیکی یا شیمیایی) خیلی راحت‌تر از تمیز کردن فضای بین پوسته و لوله‌هاست. ضمن اینکه اگر سیال خورنده باشه، ساختن لوله‌ها از آلیاژ گرون‌قیمت ارزون‌تر تموم می‌شه تا اینکه بخوایم کل پوسته رو از آلیاژ خاص بسازیم.

مفهوم Turndown Ratio در طراحی تجهیزات فرآیندی چیست؟

واقعیتش رو بخواید، هیچ واحدی همیشه با ۱۰۰٪ ظرفیت کار نمی‌کنه. Turndown Ratio نشون میده که یه تجهیز تا چه حداقل ظرفیتی می‌تونه کار کنه بدون اینکه راندمانش به شدت افت کنه. مثلاً سینی‌های غربالی (Sieve Trays) نسبت به سینی‌های سوپاپ‌دار (Valve Trays) ترن‌داون کمتری دارن و زودتر دچار Weeping می‌شن.

اگر مدیرتان از شما بخواهد گزارشی را امضا کنید که اعداد آن دستکاری شده است، چه می‌کنید؟

این یه دوراهی اخلاقی بزرگه. خط قرمز من صداقت حرفه‌ای و اعتبار مهندسیمه. محترمانه ولی قاطعانه رد می‌کنم و توضیح میدم که این کار در درازمدت به ضرر سازمان و اعتمادسازی تیمه. اگر اصرار کنن، تبعات قانونی امضای دیتای غلط رو یادآوری می‌کنم. حفظ اصول اخلاقی از هر پوزیشنی مهم‌تره.

در فرآیندهای جداسازی غشایی (Membrane)، پدیده پلاریزاسیون غلظتی چیست؟

وقتی حلال از غشا عبور می‌کنه ولی املاح پشتش می‌مونن، یه لایه غلیظ روی سطح غشا تشکیل می‌شه که مقاومت رو بالا می‌بره و فلاکس عبوری رو کم می‌کنه. این همون پلاریزاسیون غلظتیه. برای حلش باید تلاطم جریان (Turbulence) رو روی سطح غشا زیاد کنیم تا این لایه شسته بشه و گرفتگی کمتر بشه.

کاربرد آنالایزرهای آنلاین (Online Analyzers) در کنترل کیفیت چیست؟

امروزه دیگه نمی‌تونیم منتظر جواب آزمایشگاه بمونیم. آنالایزرها (مثل GC یا pH مترهای آنلاین) به صورت لحظه‌ای ترکیب جریان رو به DCS می‌فرستن. این باعث می‌شه ما بتونیم کنترل پیشرفته (APC) رو اجرا کنیم و کیفیت محصول رو با کمترین نوسان روی خط تولید (On-Spec) نگه داریم. نگهداری و کالیبراسیون این‌ها وظیفه تیم ابزار دقیقه.

اگر پروژه راه‌اندازی واحد عقب بیفتد و مدیریت فشار بیاورد، آیا کیفیت تست‌ها را فدا می‌کنید؟

تحت هیچ شرایطی. راه‌اندازی (Pre-commissioning) زمان طلایی برای پیدا کردن ایراداته. اگر تست فشار یا فلاشینگ لوله‌ها رو سرسری بگیریم، موقع بهره‌برداری با نشتی و توقف‌های ناخواسته مواجه می‌شیم که هزینه‌ش صد برابر بیشتره. من سعی می‌کنم با مدیریت زمان و شیفت‌های اضافه جبران کنم، نه با حذف استانداردهای فنی.

در برج‌های خنک‌کننده (Cooling Towers)، مشکل لژیونلا چیست و چگونه کنترل می‌شود؟

یه نکته بهداشتی و ایمنی مهمه. باکتری لژیونلا در آب‌های گرم و راکد کولینگ تاور رشد می‌کنه و اگر با ذرات آب در هوا پخش بشه، باعث بیماری تنفسی شدید در پرسنل میشه. برای کنترلش، ما دوزینگ مداوم بیوسیدها (Biocides) مثل کلر یا ترکیبات بروم رو انجام میدیم و مرتباً بلودان (Blowdown) می‌کنیم تا سیکل غلظت بالا نره.

تفاوت پمپ‌های جابجایی مثبت (Positive Displacement) و سانتریفیوژ در کاربرد چیست؟

به نظرم این بهترین جواب برای تفکیکشونه: پمپ‌های سانتریفیوژ برای دبی بالا و فشار متوسط (مثل آب کولینگ) عالی هستن. اما وقتی دبی دقیق می‌خوایم (مثل پمپ‌های تزریق مواد شیمیایی یا Dosing) یا ویسکوزیته سیال خیلی بالاست (مثل پلیمر مذاب)، باید حتماً از پمپ‌های جابجایی مثبت مثل Gear Pump یا پیستونی استفاده کنیم.

اگر متوجه شوید یکی از سنسورهای حیاتی راکتور کالیبره نیست، چه اقدامی می‌کنید؟

ریسک بزرگیه. کار کردن با دیتای غلط یعنی رانندگی با چشم بسته. فوراً به سوپروایزر شیفت و واحد ابزار دقیق اطلاع میدم. اگر سنسور یدکی یا دیتای جایگزین (Redundant) نداشته باشیم و پارامتر حیاتی باشه، طبق دستورالعمل باید واحد رو در حالت ایمن نگه داریم یا حتی ظرفیت رو کم کنیم تا کالیبراسیون انجام بشه.

مفهوم LEL و UEL در ایمنی گازها چیست؟

حد پایین انفجار (LEL) و حد بالا (UEL) بازه‌ای هستن که مخلوط گاز و هوا قابلیت انفجار داره. تمام تلاش ما در سایت اینه که غلظت گاز همیشه زیر LEL باشه. مثلاً در هات ورک (Hot Work)، اگر گازسنج عدد بالای ۰٪ LEL رو نشون بده، اجازه کار گرم صادر نمی‌شه. این بازه، منطقه مرگ محسوب می‌شه.

در فرآیند شیرین‌سازی گاز (Sweetening)، مشکل اصلی برج‌های آمین چیست؟

معمولاً تو این شرایط، مشکل اصلی “کف کردن” (Foaming) محلول آمین هست. این اتفاق باعث افت فشار شدید در برج و کاهش راندمان جذب H2S می‌شه. دلایلش می‌تونه ورود هیدروکربن‌های سنگین، ذرات معلق یا خرابی فیلتر کربن باشه. تزریق آنتی‌فوم یک راه حل موقته، ولی باید ریشه مشکل رو در فیلتراسیون حل کرد.

چگونه بهره‌وری انرژی را در واحد الفین افزایش می‌دهید؟

یکی از راهکارهای اصلی، بهینه‌سازی شبکه مبدل‌ها (Pinch Technology) هست. ما سعی می‌کنیم از حرارت جریان‌های داغ خروجی برای پیش‌گرم کردن خوراک ورودی کوره استفاده کنیم. همچنین کنترل دقیق نسبت هوا به سوخت در کوره‌ها و جلوگیری از نشتی بخار در استیم ترپ‌ها (Steam Traps)، تأثیر زیادی در کاهش مصرف انرژی داره.

اگر یک اشتباه محاسباتی در موازنه جرم انجام دهید و بعداً متوجه شوید، آیا گزارش می‌دهید؟

قطعاً. مخفی کردن اشتباه فنی در مهندسی شیمی می‌تونه فاجعه‌بار باشه. شاید اولش سخت باشه، ولی بلافاصله گزارش اصلاحی می‌زنم و مدیرم رو در جریان می‌ذارم. فرهنگ سازمانی سالم جاییه که اشتباهات گزارش بشن تا درس‌آموخته (Lessons Learned) بشن، نه اینکه پنهان بشن و تبدیل به حادثه بشن.

کاربرد مخازن تحت فشار (Pressure Vessels) با کلاهک‌های بیضوی (Elliptical) چیست؟

تقریباً تمام مخازن فرآیندی ما که فشار کاری بالای ۱۰ بار دارن، از این نوع کلاهک استفاده می‌کنن. دلیلش توزیع تنش بهتر نسبت به کلاهک‌های تخت یا کروی‌شکل ساده است. این طراحی اجازه میده ضخامت بدنه مخزن کمتر بشه و در نتیجه وزن و هزینه ساخت تجهیز پایین بیاد، در حالی که ایمنی فشار بالا رو تضمین می‌کنه.

در واحد تصفیه پساب صنعتی (ETP)، پارامترهای COD و BOD چه چیزی را نشان می‌دهند؟

این دو تا شاخص بار آلودگی آلی پساب هستن. BOD اکسیژن مورد نیاز بیولوژیکی و COD اکسیژن مورد نیاز شیمیایی رو نشون میده. در پتروشیمی چون مواد شیمیایی سمی داریم که باکتری‌ها نمی‌تونن تجزیه کنن، معمولاً COD خیلی بیشتر از BOD هست. ما باید این اعداد رو قبل از تخلیه به محیط زیست به حد استاندارد سازمان محیط زیست برسونیم.