سوالات استخدامی قانون محاسبات عمومی

در پیاده‌سازی نظام حسابداری بخش عمومی (نسخه‌های سالانه ۱۴۰۲–۱۴۰۴)، کدام یک از مراحل زیر به طور مستقیم تحت تأثیر مفاد ماده ۵۲ قانون محاسبات عمومی قرار نمی‌گیرد؟

• تشخیص و تأمین اعتبار
• تسجیل و حواله هزینه
• تهیه استانداردهای حسابداری بخش عمومی توسط سازمان حسابرسی ✅
• نظارت مالی بر انجام تعهد

اگر در سامانه سادا نوین، یک دستگاه دولتی قصد ثبت یک ملک غیرمنقول جدید را داشته باشد، کدام اصل از اصول کلی کنترل داخلی مبتنی بر قانون محاسبات عمومی، بیش از همه در طراحی این سامانه لحاظ شده است؟

• اصل تقدم هزینه‌های جاری بر سرمایه‌ای
• اصل تفکیک وظایف (تفکیک مسئولیت ثبت، حفاظت و نظارت) ✅
• اصل تمرکز در تأمین اعتبار
• اصل تعهدی تعدیل‌شده در ثبت درآمدها

در یک موقعیت فرضی، کارشناس مالی پس از ثبت یک خرید در نرم‌افزار حسابداری دولتی راهکاران، متوجه می‌شود سند هزینه فاقد کد اعتبار تخصیص یافته است. طبق الزامات قانونی، اولین و فوری‌ترین اقدام اصلاحی او چه باید باشد؟

• صدور حواله پرداخت به صورت موقت
• توقف فرآیند و برگشت سند به مرحله تعهد ✅
• اصلاح دستی کدینگ در گزارش تفریغ بودجه
• ثبت هزینه در مرکز هزینه دیگر با اعتبار مازاد

کدام گزاره درباره تفاوت کلیدی میان استانداردهای حسابداری بخش عمومی و نظام حسابداری بخش عمومی (نسخه خزانه) نادرست است؟

• اولی استاندارد گزارشگری است، دومی یک سیستم اجرایی و نرم‌افزاری است.
• اولی توسط سازمان حسابرسی، دومی توسط خزانه داری کل کشور ابلاغ می‌شود.
• اولی برای همه دستگاه‌ها الزامی است، دومی فقط برای دستگاه‌های تحت پوشش خزانه کاربرد دارد.
• دلی بر مبنای حسابداری نقدی است، در حالی که اولی مبتنی بر حسابداری تعهدی کامل است. ✅

ارتباط سامانه مودیان مالیاتی با فرآیندهای قانون محاسبات عمومی در کدام حوزه تعریف می‌شود؟

• تنظیم و کنترل بودجه مصوب دستگاه‌ها
• مدیریت و پرداخت بدهی‌های بین‌دستگاهی دولت
• ثبت و پرداخت مالیات بر درآمد دستگاه‌های دولتی به عنوان یک هزینه قابل قبول ✅
• نگهداری حساب‌های مستقل برای پروژه‌های عمرانی ملی

در کدام یک از موارد زیر، استفاده از سامانه لیست بیمه تأمین اجتماعی مستقیماً با هدف نظارتی قانون محاسبات عمومی در تضاد قرار می‌گیرد؟

• محاسبه دقیق حق بیمه سهم کارفرما و کارگر
• صدور لیست حقوق پس از تسجیل هزینه حقوق و دستمزد
• ارسال به‌موقع لیست جهت جلوگیری از جریمه دستگاه
• کاهش ظاهری هزینه‌های نیروی انسانی از طریق ثبت ناقص روزهای کار ✅

کدام ویژگی، نرم‌افزار حسابداری دولتی راهکاران بخش عمومی (همکاران سیستم) را به یک ابزار استراتژیک برای انطباق با قانون محاسبات عمومی تبدیل می‌کند؟

• دارای رابط کاربری گرافیکی است.
• قابل نصب بر روی سرور داخلی دستگاه است.
• از کدینگ استاندارد خزانه و امکان تهیه خودکار گزارش تفریغ بودجه پشتیبانی می‌کند. ✅
• با نسخه‌های مختلف ویندوز سازگار است.

طبق قانون محاسبات عمومی، مانده اعتبارات مصوب فصل های بودجه که تا پایان سال مالی تعهد نشده باشد، چه وضعیتی پیدا می‌کند؟

• به طور خودکار به حساب ذخیره اضطراری منتقل می‌شود.
• به بودجه سال بعد همان دستگاه اضافه می‌گردد.
• جزء منابع تملک دارایی‌های سرمایه‌ای سال بعد دولت می‌شود. ✅
• بلوکه شده و با دستور رئیس جمهور قابل مصرف است.

مطالبات قطعی نشده دولت که در سامانه سماد ثبت می‌شوند، طبق قانون حداکثر تا چه مدت پس از قطعی شدن، باید وصول شده یا از حساب دولت خارج شوند؟

• تا پایان سال مالی همان سال
• حداکثر تا پایان سال مالی بعد ✅
• ظرف ۶ ماه از تاریخ قطعی شدن
• محدودیت زمانی خاصی ندارد و در صورت لزوم تمدید می‌شود.

کدام یک از موارد زیر، به موجب قانون محاسبات عمومی، جزء درآمدهای عمومی دولت محسوب نمی‌شود؟

• درآمد حاصل از واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای
• دریافت‌های حاصل از اجرای بودجه شرکت‌های دولتی
• وام‌های دریافتی از بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه ✅
• سود سهام شرکت‌های دولتی وابسته به دستگاه‌های اجرایی

در حسابداری تعهدی تعدیل‌شده مورد استفاده در نظام حسابداری بخش عمومی، هزینه استهلاک دارایی‌های ثابت چگونه ثبت می‌شود؟

• هیچ ثبت استهلاکی انجام نمی‌شود.
• فقط در گزارش‌های سنواتی و در صورت‌های مالی اساسی منعکس می‌گردد.
• هم در حساب‌های بودجه‌ای و هم در حساب‌های سنواتی (مالی) ثبت می‌شود. ✅
• فقط هنگام فروش یا اسقاط دارایی، به عنوان هزینه شناسایی می‌شود.

اگر دستگاه الف در سامانه سادا نوین، انتقال یک وسیله نقلیه به دستگاه ب را ثبت کند، اما دستگاه ب به دلیل عدم نیاز، آن را نپذیرد، این دارایی در کدام ترازنامه باقی می‌ماند؟

• تا تصمیم نهایی، از ترازنامه هر دو دستگاه حذف می‌شود.
• در ترازنامه دستگاه الف باقی می‌ماند تا زمانی که رسماً انتقال قطعی شود. ✅
• به صورت خودکار به حساب اموال مازاد خزانه منتقل می‌شود.
• در ترازنامه دستگاه ب به عنوان اموال بلاتکلیف ثبت می‌شود.

شما به عنوان مسئول مالی یک اداره، در حال بررسی فاکتور خرید کالایی هستید که مدیر دستگاه شخصاً آن را امضا کرده، اما مشخص شده کالا با مشخصات مندرج در استعلام قیمت اولیه مطابقت ندارد و گران‌تر است. طبق قانون، بهترین اقدام فوری شما چیست؟

• با استناد به امضای مدیر، فرآیند پرداخت را ادامه می‌دهید.
• پرداخت را متوقف و موضوع را کتباً با ذکر دلایل قانونی (ماده ۵۲ و آیین‌نامه معاملات) به مدیر و ذیحساب اطلاع می‌دهید. ✅
• کالا را تحویل گرفته و درخواست اصلاح فاکتور از فروشنده می‌کنید.
• موضوع را فقط در گزارشی برای سال بعد ذکر می‌کنید.

در حین تهیه گزارش تفریغ بودجه، متوجه می‌شوید بخشی از اعتبار یک پروژه عمرانی، برخلاف مقررات، برای هزینه‌های جاری اداری مصرف شده است. رئیس بخش از شما می‌خواهد این مورد را در گزارش نهایی ادغام کنید تا دستگاه جریمه نشود. شما چه می‌کنید؟

• دستور رئیس بخش را اجرا می‌کنید زیرا او مسئول نهایی است.
• فقط در صورت درخواست کتبی رئیس، این کار را انجام می‌دهید.
• با استناد به ماده ۲۳۷ قانون محاسبات عمومی (وظیفه ذیحساب در گزارش تخلفات)، مورد را به طور جداگانه و شفاف در گزارش منعکس می‌کنید. ✅
• مصرف را در گزارش نمی‌آورید، اما یادداشتی محرمانه برای مدیر بالاتر می‌فرستید.

همکار شما در واحد حسابداری به اشتباه، سند هزینه یک خرید را دو بار در نرم‌افزار راهکاران ثبت کرده و پرداخت也已 انجام شده. او از شما می‌خواهد به کسی نگویید و قول می‌دهد در ماه‌های بعد از محل صرفه‌جویی‌های دیگر جبران کند. بهترین عکس‌العمل شما چیست؟

• با توجه به حسن نیت او، می‌پذیرید و موضوع را پیگیری نمی‌کنید.
• به او توضیح می‌دهید که این یک تخلف مالی است و باید فوراً به ذیحساب یا رئیس واحد مالی گزارش داده شود تا برای استرداد وجوه اقدام قانونی شود. ✅
• به او پیشنهاد می‌دهید مبلغ را به صورت شخصی به صندوق دستگاه برگرداند.
• از او می‌خواهید سند سومیدی برای تصحیح خطا صادر کند، بدون اطلاع به مسئولان.

در آستانه پایان سال مالی، فشار زیادی برای مصرف تمام اعتبارات محوله وجود دارد. مدیر پروژه از شما به عنوان کارشناس بودجه می‌خواهد برای خرید تجهیزاتی که فعلاً ضرورتی ندارد، اما در بودجه سال آینده هم پیش‌بینی شده، مجوز تعهد و پرداخت صادر کنید. شما چگونه پاسخ می‌دهید؟

• برای حفظ روابط، موافقت می‌کنید.
• با این شرط که او تضمین کتبی برای استفاده فوری دهد، موافقت می‌کنید.
• با استناد به اصل اقتصاد و صرفه در هزینه‌های عمومی (از اصول قانون محاسبات)، مخالفت کرده و توضیح می‌دهید تعهد بدون ضرورت، اسراف و خلاف قانون است. ✅
• می‌گویید اگر رئیس کل دستگاه دستور کتبی دهد، انجام می‌دهید.

دستگاه اجرایی “الف” در سال ۱۴۰۳ با استفاده از اعتبارات مصوب، یک دستگاه خودروی سواری به مبلغ ۵ میلیارد ریال خریداری کرده و آن را در نرم‌افزار راهکاران به عنوان دارایی ثابت با عمر مفید ۵ سال ثبت نموده است. در میانه سال ۱۴۰۴، این دستگاه با موافقت خزانه‌داری کل، خودرو را به مبلغ ۴ میلیارد ریال به دستگاه “ب” فروخته است. مطابق با استانداردهای حسابداری بخش عمومی و قانون محاسبات عمومی، کدام گزینه نحوه ثبت سود یا زیان حاصل از این فروش را به درستی بیان می‌کند؟ (ارزش دفتری خودرو در زمان فروش، با احتساب استهلاک سالانه به روش خط مستقیم محاسبه شده است.)

• مابه‌التفاوت قیمت فروش و قیمت خرید اولیه، به عنوان درآمد عملیاتی سال ۱۴۰۴ دستگاه “الف” ثبت می‌شود.
• مابه‌التفاوت قیمت فروش و ارزش دفتری، به عنوان سود یا زیان غیرعملیاتی در صورت عملکرد مالی سنواتی دستگاه “الف” منعکس می‌گردد.
• از آنجا که دارایی دولت به بخش دیگری از دولت منتقل شده، هیچ سود یا زیانی شناسایی نمی‌شود و فقط حذف دارایی و دریافت وجه ثبت می‌شود.
• مابه‌التفاوت قیمت فروش و ارزش دفتری، به عنوان درآمدهای واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای در حساب‌های بودجه‌ای و به عنوان سود یا زیان در صورت‌های مالی سنواتی شناسایی می‌شود. ✅

در بررسی گزارش تفریغ بودجه یک دانشگاه دولتی، مشخص شده است که این دانشگاه از محل اعتبارات پژوهشی مصوب، اقدام به پرداخت حق التدریس به اساتید خود برای تدریس دروس عادی کرده است. این عمل، با کدام یک از اصول مندرج در قانون محاسبات عمومی و آیین‌نامه اجرایی آن در تضاد آشکار است؟

• اصل وحدت بودجه
• اصل تقدم درآمد بر هزینه
• اصل تخصیص و عدم انتقال اعتبارات (جز در موارد مصرح قانونی) ✅
• اصل تعادل بودجه