سوالات استخدامی کارشناس سلامت روان وزارت بهداشت و تامین اجتماعی

در فرآیند غربالگری افسردگی در سطح مراقبت‌های اولیه، اگر بیماری نمره ۲۰ در آزمون Beck Depression Inventory کسب کند، بر اساس پروتکل کشوری و راهنمای mhGAP، اولین اقدام کدام است؟

• ارجاع فوری به روانپزشک برای بستری
• شروع درمان دارویی با SSRI در همان مرکز
• ارزیابی دقیق‌تر برای تأیید تشخیص و بررسی افکار خودکشی ✅
• ثبت در سامانه سیب بدون نیاز به مداخله

در آزمون هوش، دنباله اعداد ۲، ۶، ۱۲، ۲۰، … را در نظر بگیرید. عدد بعدی کدام است؟

• ۲۸
• ۳۰ ✅
• ۳۲
• ۳۶

بر اساس آیین‌نامه مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناسی، کدام یک از اقدامات زیر برای مرکز مشاوره مجاز نیست؟

• ارائه خدمات مشاوره پیش از ازدواج
• تجویز داروهای ضدافسردگی توسط روانشناس مرکز ✅
• استفاده از آزمون MMPI برای ارزیابی
• ثبت خدمات در سامانه نسخه الکترونیک تأمین اجتماعی

کدام گزینه به درستی وظیفه معاونت بهداشت وزارت بهداشت را در حوزه سلامت روان توصیف می‌کند؟

• صدور پروانه تأسیس مطب برای روانپزشکان
• تعیین تعرفه خدمات رواندرمانی
• اجرای برنامه‌های غربالگری سلامت روان در خانه‌های بهداشت ✅
• پوشش بیمه‌ای هزینه‌های روانشناسی

اگر در سامانه سیب (SIB)، بیماری با سابقه بستری روانپزشکی به دلیل اختلال دوقطبی ثبت شده باشد، اما در پرونده الکترونیک سلامت (EHR) این مورد قید نشود، این تناقض می‌تواند چه پیامدی داشته باشد؟

• خطری ندارد زیرا EHR مختص بیماری‌های جسمی است
• تداخل در نسخه‌پیچی و احتمال تجویز داروی محرک خلقی بدون توجه به سابقه ✅
• مشکل در دریافت کد ملی بیمار
• هیچکدام؛ زیرا سامانه‌ها به هم متصل نیستند

از دیدگاه رواندرمانی، کدام گزینه بیشترین شباهت را به رویکرد “اینجا و اکنون” در درمان شناختی-رفتاری (CBT) دارد؟

• بررسی ریشه‌های کودکی مشکلات در روانکاوی
• تغییر الگوهای فکری فعلی که منجر به رفتار ناسازگارانه می‌شوند ✅
• آزادسازی هیجانات سرکوب‌شده با فریاد
• مشاوره مبتنی بر برنامه‌ریزی شغلی

بر اساس آخرین نسخه DSM-5-TR، کدام یک از موارد زیر جزء معیارهای تشخیصی اختلال افسردگی اساسی (MDD) محسوب نمی‌شود؟

• کاهش قابل توجه علاقه یا لذت در تمام فعالیت‌ها (آنهدونیا)
• کاهش یا افزایش وزن چشمگیر
• وجود سابقه طولانی مصرف مواد مخدر ✅
• افکار عودکننده مرگ

در سطح‌بندی خدمات سلامت، نظام ارجاع از خانه بهداشت تا بیمارستان تخصصی روانپزشکی چگونه تکمیل می‌شود؟

• بیمار مستقیماً برای بستری به بیمارستان دانشگاهی مراجعه می‌کند.
• بهورز بیمار را به پزشک مرکز بهداشتی-درمانی ارجاع می‌دهد، پزشک در صورت نیاز به روانپزشک متخصص ارجاع می‌دهد. ✅
• بیمار توسط بهورز به روانپزشک مستقر در شهر ارجاع داده می‌شود.
• هیچ ارجاعی وجود ندارد؛ بیمار آزاد است هر مرکزی برود.

سازمان تأمین اجتماعی در قبال خدمات روانشناسی بالینی چه نقشی ایفا می‌کند؟

• تدوین پروتکل‌های درمانی اختلالات روان
• نظارت بر عملکرد مراکز مشاوره
• پوشش بخشی از هزینه خدمات رواندرمانی و بستری روانپزشکی بر اساس قوانین بیمه ✅
• طراحی سوالات آزمون استخدامی کارشناسان

در یک پژوهش، ۶۰٪ بیماران اختلال وسواس (OCD) و ۴۰٪ اختلال اضطراب فراگیر (GAD) دارند. اگر ۲۰٪ از کل بیماران هر دو اختلال را داشته باشند، درصد بیمارانی که فقط یکی از این دو اختلال را دارند چقدر است؟

• ۸۰٪
• ۶۰٪ ✅
• ۷۰٪
• ۵۰٪

بر اساس دستورالعمل دفتر سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد، اجرای برنامه mhGAP در کدام سطح از نظام سلامت الزامی است؟

• فقط در بیمارستان‌های تخصصی روانپزشکی
• در کلیه سطوح مراقبت‌های اولیه بهداشتی (PHC) ✅
• منحصراً در مراکز مشاوره تحت نظارت بهزیستی
• فقط در مطب روانشناسان بالینی

کدام یک از آزمون‌های زیر برای ارزیابی ساختار شخصیت و تشخیص اختلالات شخصیت در یک مرکز مشاوره تحت نظارت وزارت بهداشت مناسب‌تر است؟

• آزمون Beck Depression Inventory (BDI)
• آزمون MMPI (پرسشنامه چندمحوری شخصیت مینه‌سوتا) ✅
• مقیاس هوش وکسلر بزرگسالان (WAIS)
• آزمون بندر گشتالت

در سامانه HIS بیمارستان، اگر بیماری با تشخیص اولیه اختلال دوقطبی بستری شود، اما سابقه مصرف متادون در پرونده اشتباهاً ثبت نشده باشد، این نقص اطلاعات بیشترین تاثیر منفی را بر کدام یک از موارد زیر خواهد داشت؟

• روند پذیرش اداری بیمار
• تداخلات دارویی و برنامه درمانی تیم روانپزشکی ✅
• محاسبه هزینه بستری توسط HIS
• ثبت نهایی کد تشخیص در پرونده

کدام گزینه به بهترین وجه تمایز میان مصاحبه بالینی ساختاریافته (SCID) و مصاحبه بالینی معمولی را نشان می‌دهد؟

• SCID زمان کمتری می‌برد.
• SCID برای ارزیابی هوش طراحی شده است.
• SCID از یک پروتکل استاندارد مبتنی بر DSM برای افزایش روایی تشخیصی پیروی می‌کند. ✅
• SCID فقط برای اختلالات اضطرابی کاربرد دارد.

اگر مرکز مشاوره‌ای بخواهد خدمت جدیدی به نام “درمان شناختی-رفتاری اینترنتی” (iCBT) را به خدمات خود اضافه کند، بر اساس آیین‌نامه مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناسی، چه اقدامی ضروری است؟

• نیاز به هیچ مجوز جدیدی نیست، چون همان CBT است.
• فقط اطلاع‌رسانی به بیماران کافی است.
• بررسی تطابق این خدمت با چارچوب قانونی و اخذ تأییدیه‌های لازم از مراجع نظارتی ✅
• استخدام یک برنامه‌نویس برای طراحی سایت

در یک خانواده، پدر مبتلا به اسکیزوفرنیا و مادر سالم است. احتمال ابتلای فرزند آنها به این اختلال چقدر است؟ (با فرض نفوذ کامل ژن و ساده‌سازی شده)

• حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد ✅
• ۵۰ درصد
• ۲۵ درصد
• ۱۰۰ درصد

کدام گزینه درباره ارتباط پرونده الکترونیک سلامت (EHR) با سامانه نسخه الکترونیک تأمین اجتماعی صحیح است؟

• این دو سامانه کاملاً جدا و بی‌ارتباط هستند.
• EHR وظیفه ثبت نسخ را بر عهده دارد و سامانه تأمین اجتماعی صرفاً آمار می‌گیرد.
• سامانه نسخه الکترونیک تأمین اجتماعی برای پردازش و پوشش بیمه‌ای به داده‌های تشخیصی EHR وابسته است. ✅
• EHR زیرمجموعه سامانه نسخه الکترونیک تأمین اجتماعی است.

شما به عنوان کارشناس سلامت روان در یک مرکز بهداشتی-درمانی مشغول هستید. مراجعه‌کننده‌ای ۱۷ ساله با علائم غمگینی، بی‌خوابی و کاهش تمرکز به شما ارجاع شده است. پس از جلسه اول، مادرش به شما مراجعه کرده و اصرار دارد که از محتوای صحبت‌ها مطلع شود. بهترین اقدام کدام است؟

• توضیح کامل جلسات به مادر به دلیل رضایت او.
• امتناع کامل از هرگونه صحبت و اخراج مادر.
• گفتگو با نوجوان در این باره و ترغیب او به صحبت با مادر، سپس برگزاری جلسه مشترک در صورت موافقت او. ✅
• به مادر بگویید که فرزندش رازداری را نقض کرده و دیگر او را نمی‌پذیرید.

در حین انجام مصاحبه تشخیصی با بیماری که سابقه بستری دارد، متوجه می‌شوید که او برنامه‌ریزی دقیقی برای خودکشی با خرید مقداری سم دارد. طبق راهنمای کشوری پیشگیری از خودکشی، اولین و فوری‌ترین اقدام شما چیست؟

• ادامه مصاحبه برای گرفتن شرح حال کامل‌تر.
• قرار دادن بیمار در محیط امن (تماس با اورژانس یا همراه) و جلوگیری از دسترسی او به وسیله. ✅
• تجویز داروی آرامبخش در همان لحظه.
• گرفتن تعهد کتبی از بیمار مبنی بر انجام ندادن خودکشی.

مدیر یک مرکز مشاوره خصوصی به شما پیشنهاد می‌دهد که برای افزایش درآمد مرکز، همه مراجعان را ملزم به شرکت در یک دوره ۱۰ جلسه‌ای CBT برای هر مشکلی کنید. واکنش حرفه‌ای شما چیست؟

• موافقت می‌کنم چون مدیر صلاحیت تصمیم‌گیری دارد.
• سکوت می‌کنم تا شغلم را از دست ندهم.
• با ذکر دلایل علمی و اخلاقی مخالفت کرده و بر ضرورت تدوین طرح درمان فردی تأکید می‌کنم. ✅
• پیشنهاد می‌دهم که جلسات را به ۲۰ جلسه افزایش دهیم تا درآمد بیشتری حاصل شود.

بیمار ۴۵ ساله‌ای با تشخیص اختلال شخصیت مرزی به شما مراجعه کرده است. او در جلسه، شما را بی‌کفایت خطاب کرده و تهدید می‌کند که اگر فلان دارو را برایش تجویز نکنید، از شما شکایت خواهد کرد. بهترین واکنش در این لحظه چیست؟

• با او مقابله به مثل کرده و بگویید حق چنین رفتاری ندارد.
• با حفظ خونسردی، مرزهای درمان را یادآوری کرده و به احساس خشم او پناه دهید. ✅
• برای آرام کردن او، یک نسخه از داروی مورد نظرش را تجویز کنید.
• جلسه را فوراً خاتمه دهید و او را از مرکز اخراج کنید.

شما مسئول پایش برنامه‌های سلامت روان در شبکه بهداشت هستید. متوجه می‌شوید یکی از بهورزان خانه بهداشت، غربالگری افسردگی را انجام نداده و به جای آن، برای همه افراد بالای ۴۰ سال ویتامین D تجویز کرده است. اقدام شما چیست؟

• نادیده گرفتن موضوع برای حفظ آرامش بهورز.
• برگزاری یک جلسه بازآموزی و نظارت بر رفع اشکال، با تأکید بر پروتکل‌ها. ✅
• صدور اخطار کتبی و تهدید به اخراج فوری.
• گزارش مستقیم به پلیس امنیت اقتصادی.

در یک جلسه مشاوره گروهی برای معتادان در حال بهبودی، یکی از اعضا با عصبانیت جلسه را ترک می‌کند و دیگران را به خاطر “زبان‌بازی” سرزنش می‌کند. بهترین اقدام رهبر گروه چیست؟

• ادامه جلسه و نادیده گرفتن این اتفاق.
• تصدیق احساسات آن عضو، اما ادامه بحث گروهی و باز گذاشتن در برای بازگشت او. ✅
• تعطیل کردن جلسه و رفتن به دنبال آن عضو برای عذرخواهی.
• سرزنش بقیه گروه به خاطر رفتارشان.

بیمار با تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی به شما مراجعه کرده و می‌گوید به دلیل ترس از قضاوت شدن، نمی‌تواند در جلسات حضوری منظم شرکت کند. او پیشنهاد می‌دهد جلسات از طریق پیام‌رسان واتساپ برگزار شود. بر اساس مقررات فعلی، چه پاسخی باید بدهید؟

• موافقت می‌کنم تا درمان قطع نشود.
• می‌گویم فقط به شرطی که تماس تصویری باشد.
• توضیح می‌دهم که خدمات از راه دور باید در بسترهای مجاز و مطابق با آیین‌نامه‌های ابلاغی ارائه شود و این گزینه را بررسی می‌کنیم. ✅
• پیشنهاد را رد کرده و به او می‌گویم یا حضوری بیا یا درمان را قطع کن.

شما در حال بررسی پرونده الکترونیک بیماری هستید که به دلیل مصرف متادون تحت پوشش است. در سامانه سیب می‌بینید که ایشان دو هفته پیش در شهر دیگری با تشخیص “درد قفسه سینه” در اورژانس بستری شده است. این اطلاعات چه کمکی به درمان روان‌شناختی شما می‌کند؟

• هیچ کمکی نمی‌کند، چون مربوط به سلامت جسم است.
• می‌تواند نشانه‌ای از حمله پانیک یا اضطراب شدید باشد که در ظاهر جسمی بروز کرده است. ✅
• یعنی بیمار متادون خود را قطع کرده است.
• باید بیمار را به خاطر پنهان‌کاری مؤاخذه کنم.

همکار روانپزشک شما در بیمارستان، برای بیماری با تشخیص اسکیزوفرنیا، داروی کلوزاپین تجویز کرده است. بیمار از عوارض دارو ناراضی است و از شما می‌خواهد که نظر دهید تا دارو قطع شود. بهترین اقدام شما چیست؟

• به او می‌گویید حق با اوست و دارو را قطع کند.
• با همکار روانپزشک جلسه هماهنگی برگزار کرده و با حضور بیمار، در مورد عوارض و فواید دارو گفتگو می‌کنید. ✅
• به او می‌گویید این مشکل من نیست و به روانپزشک مراجعه کند.
• دوز دارو را به تنهایی کاهش می‌دهید.

بیمار ۶۰ ساله‌ای که همسرش را به تازگی از دست داده، با شکایت غم شدید و بی‌خوابی مراجعه کرده است. در جلسه دوم، او می‌گوید “دیگر هیچ چیز برایم لذت‌بخش نیست، نه غذا، نه مسافرت، نه دیدن بچه‌ها”. این نشانه، احتمال وجود کدام اختلال را قوت می‌بخشد؟

• سوگ عادی
• افسردگی اساسی (MDD) به دلیل وجود آنهدونیا ✅
• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
• زوال عقل

خانم ۳۲ ساله‌ای با شکایت از ترس شدید از حضور در جمع، لرزش دست و تپش قلب هنگام صحبت در جلسات اداری، به مرکز بهداشت ارجاع شده است. او می‌گوید همیشه این ترس را داشته اما اخیراً با پیشنهاد ترفیع شغلی، شدیدتر شده است. بر اساس DSM-5-TR، محتمل‌ترین تشخیص برای او چیست و کدام گزینه جزء معیارهای ضروری این تشخیص است؟

• اختلال پانیک؛ وجود حملات ناگهانی و غیرمنتظره
• اختلال اضطراب اجتماعی (فوبی اجتماعی)؛ ترس از موقعیت‌هایی که فرد ممکن است مورد ارزیابی منفی قرار گیرد. ✅
• آگورافوبیا؛ ترس از فضاهای باز و شلوغ
• اختلال اضطراب فراگیر؛ نگرانی مزمن درباره امور مختلف

آقای ۲۵ ساله‌ای با شکایت از خلق پایین، بی‌انرژی بودن و مشکل تمرکز به مدت ۳ ماه مراجعه کرده است. او می‌گوید در این مدت اشتها و وزنش تغییر نکرده، اما افکار مرگ به سراغش می‌آید. در مصاحبه مشخص می‌شود این علائم دقیقاً پس از شکست در کنکور شروع شده است. طرح درمان اولیه بر اساس پروتکل mhGAP و رویکرد CBT شامل کدام گزینه است؟

• ارجاع فوری به روانپزشک برای شروع دارو.
• تمرکز روی تحلیل ریشه‌های کودکی وابستگی به موفقیت.
• روان‌آموزی در مورد ارتباط افکار (شکست = بی‌ارزشی) و خلق، و فعال‌سازی رفتاری. ✅
• تجویز گیاهان دارویی و استراحت مطلق.

بیمار ۵۰ ساله‌ای با سابقه افسردگی، توسط پزشک خانواده به شما ارجاع شده است. پزشک برای او فلوکستین تجویز کرده است. بیمار می‌گوید دو هفته است دارو را مصرف می‌کند اما احساس بدتری دارد و تحریک‌پذیر شده است. کدام اقدام ضروری است؟

• به او اطمینان دهید که دارو بی‌اثر است و قطع کند.
• ارزیابی دقیق برای احتمال وجود دوره شیدایی یا عارضه دارویی، و هماهنگی فوری با روانپزشک. ✅
• دوز دارو را دو برابر کنید تا اثر کند.
• به او توصیه کنید صبر کند تا یک ماه دیگر.

در یک جلسه مشاوره با خانواده یک بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا، مادرش می‌گوید: “ما همه‌کار برایش می‌کنیم، حتی قاشق را دهانش می‌گذاریم، اما باز هم ناسپاسی می‌کند”. این رفتار خانواده، از نظر آسیب‌شناختی روانی، نشانه چیست و چه تأثیری بر روند بیماری دارد؟

• حمایت عاطفی مناسب؛ باعث بهبود سریع‌تر می‌شود.
• مراقبت صحیح؛ لازمه بیماری مزمن است.
• هیجان ابراز شده بالا (High EE) به ویژه محافظت افراطی؛ باعث افزایش عود بیماری می‌شود. ✅
• بیتفاوتی نسبت به بیمار؛ باعث انزوای او می‌شود.

خانم ۲۸ ساله‌ای با شکایت از دردهای مکرر معده، سردرد و خستگی مزمن به پزشک خانواده مراجعه کرده است. پس از بررسی‌های پزشکی، هیچ علت ارگانیکی یافت نشده است. پزشک او را برای ارزیابی سلامت روان به شما ارجاع داده است. در مصاحبه، بیمار از استرس شغلی و مشکل در ابراز خشم صحبت می‌کند. این الگو بیشتر با کدام مفهوم روان‌تنی هماهنگ است؟

• اختلال تبدیلی (Conversion Disorder)
• اختلال علائم جسمی (Somatic Symptom Disorder) ✅
• اختلال بدریخت‌انگاری بدن (BDD)
• اختلال ساختگی (Factitious Disorder)

کودک ۸ ساله‌ای توسط مدرسه به مرکز بهداشت ارجاع شده است. معلم می‌گوید مدام در کلاس وول می‌خورد، صندلی را تکان می‌دهد، حرف دیگران را قطع می‌کند و نمی‌تواند منتظر نوبتش بماند. مادرش می‌گوید در خانه همیشه در حال دویدن است و وقتی با او حرف می‌زنی، انگار نمی‌شنود. برای تشخیص افتراقی اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی (ADHD) از اختلال اضطرابی، کدام گزینه کلیدی‌ترین تمایز را ایجاد می‌کند؟

• کلیشه‌های حرکتی و رفتارهای تکراری ✅
• وجود علائم در بیش از یک موقعیت (مدرسه و خانه)
• سن شروع علائم قبل از ۱۲ سالگی
• مشکل در تمرکز

آقای ۴۰ ساله‌ای با سابقه مصرف هروئین به مدت ۱۰ سال، اکنون تحت درمان با متادون در مرکز سرپایی است. او به شما می‌گوید که شب‌ها کابوس‌های وحشتناک می‌بیند و مدام فلاش‌بک‌های مربوط به یک تصادف شدید در ۵ سال پیش به سراغش می‌آید و سعی می‌کند با مصرف بیشتر متادون (بیش از دوز تجویزی) از شدت این افکار بکاهد. برنامه درمانی اولویت‌دار برای او چیست؟

• افزایش دوز متادون برای کنترل افکار.
• ارجاع به روانپزشک برای داروی ضدروان‌پریشی.
• تشخیص و درمان همزمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و مدیریت مصرف (Relapse Prevention). ✅
• اخراج از مرکز به دلیل مصرف بیش از دوز.

خانم ۶۵ ساله‌ای توسط خانواده برای ارزیابی حافظه به مرکز آورده شده است. او در به‌خاطرآوردن اسامی افراد جدید مشکل دارد و گاهی وسایلش را گم می‌کند. در تست MMSE (آزمون مختصر وضعیت ذهنی)، نمره ۲۲ از ۳۰ را کسب کرده است. در مصاحبه، متوجه می‌شوید که او از کاهش حافظه خود شکایت دارد و به نظر افسرده و بی‌حال است. کدام گام تشخیصی افتراقی در اولویت است؟

• تشخیص آلزایمر و شروع درمان.
• انجام MRI و نادیده گرفتن علائم خلقی.
• ارزیابی دقیق‌تر از نظر افسردگی (شبه‌دمانس افسردگی) و انجام تست‌های عصب‌روانشناختی تکمیلی. ✅
• ارجاع به خانه سالمندان.

یک مرد ۳۰ ساله با تشخیص اختلال شخصیت ضداجتماعی، برای ارزیابی پیش از ازدواج به شما ارجاع شده است. خانواده عروس نگران هستند. هدف شما از این ارزیابی که در چارچوب قوانین و آیین‌نامه‌ها باشد، چیست؟

• نوشتن یک گزارش قطعی مبنی بر رد یا قبول ازدواج.
• ارزیابی دقیق و ارائه گزارش مشاوره‌ای به زوجین درباره نقاط ضعف و قوت و ریسک‌های احتمالی، بدون تصمیم‌گیری جای آنها. ✅
• انجام تست هوش و اعلام نتیجه به خانواده‌ها.
• امتناع از ارزیابی به دلیل عدم صلاحیت.