سوالات مصاحبه ثبت احوال

تفاوت معماری اطلاعات در سامانه سهیم با پرتال‌های قدیمی چیست؟

خب واقعیتش اینه که سامانه سهیم به عنوان یک سوپر‌اپلیکیشن تعاملی، ساختار PWA داره که برخلاف پرتال‌های استاتیک قدیمی، روی موبایل هم سرویس کامل میده. ما اینجا با یک درگاه یکپارچه طرفیم که وقایع حیاتی رو بدون نیاز به حضور فیزیکی ثبت می‌کنه.

اگر پلتفرم هدا در احراز هویت بیومتریک خطا دهد، چه اقدامی می‌کنید؟

در مواجهه با این چالش، اولویت با بررسی اتصال به سرویس مرکزی SSO هست. اگر خطا سیستمی باشه، طبق پروتکل باید تا زمان رفع مشکل از روش جایگزین استفاده کرد، اما تحت هیچ شرایطی امنیت داده‌های هویتی رو فدای سرعت نمی‌کنیم.

منطق ارتباطات در پایگاه اطلاعات خانواده چگونه مدل‌سازی شده است؟

اگه بخوام دقیق و علمی بگم، این پایگاه یک گراف داده سببی و نسبی پیچیده است. یعنی فقط رکورد فرد نیست، بلکه روابط خونی مثل والدین و همسر هم به صورت ریلیشنال مدل‌سازی شده تا زیرساخت خدمات خانواده‌محور رو فراهم کنه.

فرآیند صدور مجدد در سامانه NCR چقدر زمان می‌برد؟

حدوداً پروسه در سامانه NCR یا همون مدیریت کارت هوشمند ملی، بسته به تاییدیه ماژول‌های رهگیری متغیره. اما نکته کلیدی اینجاست که در نسخه جدید، تمرکز روی کاهش زمان انتظار شهروندان و مدیریت سریع‌تر پین‌کدهاست.

وظیفه اصلی معاونت فناوری اطلاعات و آمار جمعیتی چیست؟

به نظرم این بخش مغز متفکر سازمانه. این معاونت نه تنها کارفرمای اصلی پروژه‌هایی مثل سهیم هست، بلکه مسئولیت خطیر امنیت سایبری داده‌های ملی و راهبری دیتاسنتر اصلی رو هم بر عهده داره که شوخی‌بردار نیست.

چطور با مراجعی که اصرار به دریافت فیزیکی گواهی انحصار وراثت دارد برخورد می‌کنید؟

طبیعتاً تو این کار باید صبور بود. من براش توضیح میدم که سرویس هوشمند گواهی انحصار وراثت الان به صورت تریگر روی ثبت فوت فعال شده و سیستم خودکار گواهی رو صادر می‌کنه تا نیازی به کاغذبازی دادگاه نباشه.

نقش e-KYC در کاهش جعل اسناد هویتی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

منطقاً وقتی پلتفرم هدا سرویس احراز هویت بیومتریک میده، عملاً بساط کپی‌های کاغذی جمع میشه. این یعنی جعل مدرک فیزیکی دیگه کارایی نداره چون اصالت هویت داره آنلاین و از دیتابیس مرکزی چک میشه.

در صورت قطعی شبکه در باجه، تکلیف ارباب رجوع چیست؟

فرض کنیم که سیستم قطع شده؛ اول خونسردی رو حفظ می‌کنیم و از شهروند عذرخواهی می‌کنیم. اما چون اکثر سرویس‌ها روی بستر وب و سامانه سهیم هم قابل پیگیری هستن، راهنماییشون می‌کنیم که درخواستشون رو موقتاً آنلاین ثبت کنن.

اهمیت بروزرسانی ماژول‌های ثبت‌نام در سامانه NCR چیست؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که اگر ماژول ثبت‌نام باگ داشته باشه، چرخه عمر کارت ملی مختل میشه. پس آپدیت‌های NCR مستقیماً روی رضایت عمومی و سرعت صدور کارت تاثیر داره و باید همیشه پایش بشه.

چرا داده‌های پایگاه خانواده برای دولت حیاتی است؟

استدعا دارم توجه کنید که مبنای تمام برنامه‌ریزی‌های کلان کشور، همین آماره. بدون دیتای دقیق پایگاه اطلاعات خانواده، تخصیص بودجه و منابع ممکن نیست؛ پس حساسیت روی صحت این داده‌ها حدود ۱۰۰ درصده.

اگر سامانه سهیم در تغییر نشانی دچار اختلال شد، چه باید کرد؟

بلافاصله بعد از این که متوجه باگ شدیم، باید تیکت فنی برای تیم معاونت فناوری اطلاعات ثبت کنیم. تغییر نشانی انتیتی حساسیه و نمیشه پشت گوش انداخت، چون تمام خدمات دولت الکترونیک به همین کدپستی وصله.

مزیت نسخه PWA در خدمات ثبت احوال چیست؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که مردم دیگه حوصله نصب اپلیکیشن سنگین ندارن. نسخه PWA سامانه سهیم باعث میشه شهروند بدون دانلود، روی هر گوشی‌ای به خدمات دسترسی داشته باشه و بار سرورهای ما هم کمتر بشه.

چگونه امنیت داده‌ها در پلتفرم هدا تضمین می‌شود؟

یه اصل مهم تو این کار، استفاده از توکن‌های یکبار مصرف و رمزنگاری دیتاس. پلتفرم هدا به عنوان مرجع احراز هویت، از لایه‌های امنیتی پیشرفته استفاده می‌کنه تا APIهایی که به کسب‌وکارها میده، نشت اطلاعات نداشته باشن.

تفاوت پایگاه اطلاعات خانواده با دیتابیس‌های سنتی چیست؟

من اینو این‌جوری دیدم که دیتابیس‌های قدیمی فقط “فرد” رو می‌شناختن، ولی پایگاه اطلاعات خانواده داره “گراف روابط” رو می‌سازه. یعنی سیستم می‌فهمه من فرزند کی هستم و همسرم کیه، که این برای سرویس‌های ارث و یارانه حیاتیه.

اگر درخواست صدور کارت در سامانه NCR گیر کرد، چگونه پیگیری می‌کنید؟

معمولاً تو این شرایط وضعیت ماژول صدور رو چک می‌کنم. اگر در مرحله چاپ متوقف شده باشه، یعنی مشکل سخت‌افزاریه، اما اگر در مرحله تایید هویت باشه، باید دیتای شهروند رو دوباره با پایگاه تطبیق بدیم.

آیا سرویس هوشمند گواهی انحصار وراثت نیاز به رای قاضی دارد؟

خیر، نکته کلیدی اینجاست که این سرویس بر پایه تریگر “ثبت فوت” کار می‌کنه. وقتی فوت در سیستم قطعی شد و وراث در گراف داده شناسایی شدن، سیستم به صورت الگوریتمی گواهی رو صادر می‌کنه و دیگه نیازی به پروسه طولانی دادگاه نیست.

برخورد شما با همکاری که پروتکل امنیتی پسورد را رعایت نمی‌کند چیست؟

خط قرمز من اینه که امنیت اطلاعات ملی شوخی نیست. اول دوستانه بهش تذکر میدم، اما اگر تکرار کرد، طبق دستورالعمل‌های معاونت فناوری اطلاعات باید گزارش بدم چون یه پسورد لو رفته می‌تونه کل دیتاسنتر رو به خطر بندازه.

چرا مهاجرت به سرویس‌های ابری برای سازمان ریسک دارد؟

واقعیتش رو بخواید، داده‌های هویتی ۸۵ میلیون ایرانی رو نمیشه روی هر ابری برد. سیاست سازمان همیشه تمرکز بر دیتاسنتر اختصاصی و شبکه ملی اطلاعات بوده تا حاکمیت داده‌ها حفظ بشه و ریسک نشت به صفر برسه.

نرخ خطای تشخیص چهره در پلتفرم هدا چقدر قابل قبول است؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم باید زیر ۱ درصد باشه. چون اگر سیستم اشتباه تشخیص بده، ممکنه حساب بانکی یا خدمات دولتی یک نفر به خطر بیفته. برای همین دائماً الگوریتم‌های هوش مصنوعی هدا رو کالیبره می‌کنیم.

تجربه شما در کار با سیستم‌های توزیع شده چگونه است؟

من تجربه کار با معماری میکروسرویس رو دارم که دقیقاً شبیه ساختار جدید سامانه سهیم هست. اینجوری اگر سرویس عکس‌برداری قطع بشه، کل اپلیکیشن دان نمیشه و بقیه سرویس‌ها به کارشون ادامه میدن.

اولویت توسعه در سال ۱۴۰۴ برای کدام سامانه است؟

به تجربه ثابت شده که آینده در موبایله. برای همین اولویت با توسعه فیچرهای جدید روی سامانه سهیم و پایدارسازی سرویس هوشمند گواهی انحصار وراثت هست تا مراجعات حضوری به ادارات تقریباً صفر بشه.

چطور مانع ایجاد رکورد تکراری در پایگاه اطلاعات خانواده می‌شوید؟

تو این موقعیت خاص، کانسترینت‌های دیتابیس حرف اول رو می‌زنن. با تعریف کدملی به عنوان کلید اصلی و ولیدیشن‌های سخت‌گیرانه روی پلتفرم هدا، عملاً امکان ثبت رکورد تکراری یا دوقلو وجود نداره.

اگر یک شهروند ادعا کرد کارت ملی‌اش صادر شده اما نرسیده، چه می‌کنید؟

یه لحظه فکر می‌کنم و بعد کد رهگیریش رو توی سامانه NCR می‌زنم. معمولاً یا تو پست گیر کرده یا تو مرحله کنترل کیفیت رد شده. شفافیت با ارباب رجوع تو این مرحله خیلی مهمه تا بیخودی تو صف نمونه.

نقش APIهای سازمان در کسب‌وکارهای خصوصی چیست؟

به هر حال تو عمل، این APIهای پلتفرم هدا هستن که به اسنپ یا آپ اجازه میدن هویت کاربر رو چک کنن. این یعنی ما زیرساخت اعتماد رو به بخش خصوصی می‌فروشیم و دیتای خام رو پیش خودمون امن نگه می‌داریم.

آیا دسترسی به شجره‌نامه برای همه آزاد است؟

یه اصل مهم تو این کار، رعایت حریم خصوصیه. در سامانه سهیم، هر کس فقط به شجره‌نامه خودش و بستگان درجه یک دسترسی داره. دسترسی باز به کل گراف داده پایگاه اطلاعات خانواده، اکیداً ممنوعه مگر با حکم قضایی.

برنامه شما برای کاهش صف در باجه‌های معطله چیست؟

من این‌جوری یاد گرفتم که راه حل صف، تکنولوژیه. با هدایت مردم به سمت اپلیکیشن سهیم برای خدماتی مثل تغییر نام یا عکس‌دار کردن شناسنامه، عملاً بار فیزیکی باجه‌ها تا ۷۰ درصد کم میشه.

معماری میکروسرویس چه کمکی به سرویس گواهی فوت می‌کند؟

نکته کلیدی اینجاست که سرویس فوت باید همیشه آپ باشه چون تریگر اصلی انحصار وراثته. با میکروسرویس کردنش، اگر بخش صدور کارت NCR به مشکل بخوره، سرویس فوت و گواهی وراثت بدون اختلال به کارشون ادامه میدن.

چگونه جلوی حملات DDoS به سرورهای سازمان را می‌گیرید؟

واقعیتش رو بخواید، این وظیفه تیم امنیته ولی ما هم با پیاده‌سازی CDN داخلی و محدود کردن ریتِ درخواست‌ها روی پلتفرم هدا، لایه اول دفاعی رو می‌سازیم تا سرور اصلی زیر بار ترافیک فیک نخوابه.

نظر شما درباره ادغام کارت ملی و کارت بانکی چیست؟

به تجربه ثابت شده که ایده خوبیه ولی چالش امنیتی داره. چیپ کارت هوشمند ملی ظرفیتش رو داره اما باید پروتکل‌های NCR با بانک مرکزی سینک بشه تا اگر کارت گم شد، هم حساب و هم هویت فرد در امان بمونه.

چطور با استرس ناشی از قطعی سراسری سیستم کنار می‌آیید؟

اگه ازم بپرسن، می‌گم استرس بدترین دشمنه. در اون لحظه تمرکزم رو میذارم روی اطلاع‌رسانی به تیم فنی معاونت فناوری و مدیریت انتظارات مردمی که توی سالن منتظرن، تا سیستم دوباره آپ بشه.

فرآیند اتصال سامانه سهیم به پایگاه خانواده چگونه است؟

تو این موقعیت خاص، ما از وب‌سرویس‌های امن لایه داخلی استفاده می‌کنیم. سامانه سهیم به عنوان فرانت‌اند، درخواست کاربر رو می‌گیره و پایگاه اطلاعات خانواده در بک‌اند، گراف روابط رو چک می‌کنه تا پاسخ معتبر برگردونه.

اگر دیتای بیومتریک در سامانه NCR مخدوش باشد، راهکار چیست؟

خب، سوال جالبیه. سیستم‌های جدید NCR هوشمند شدن و کیفیت اثر انگشت رو در لحظه می‌سنجن. اگر کیفیت پایین باشه، همون جا ارور میده تا اپراتور دوباره اسکن کنه و از صدور کارت معیوب جلوگیری بشه.

نقش سازمان در انتخابات الکترونیکی چیست؟

به نظرم این بهترین جواب برای نشون دادن قدرت پلتفرم هداست. احراز هویت رأی‌دهندگان کاملاً بر بستر سرویس‌های ما انجام میشه تا جلوی رأی تکراری گرفته بشه و سلامت انتخابات با دیتای ما تضمین بشه.

چگونه از حریم خصوصی در سرویس گواهی انحصار وراثت محافظت می‌کنید؟

من اینو این‌جوری می‌گم که گواهی فقط به وراث قانونی که در پایگاه اطلاعات خانواده لینک شدن تحویل داده میشه. هیچ شخص ثالثی حق نداره به لیست دارایی‌ها یا اسامی وراث دسترسی پیدا کنه، مگر با حکم قضایی.

تجربه کار تیمی در پروژه‌های ملی را دارید؟

خب، بذارید این‌جوری بگم که در پروژه‌های بزرگی مثل تعویض کارت ملی، هماهنگی بین تیم‌های فنی، پستی و حقوقی حیاتی بود. من یاد گرفتم که در مقیاس ملی، تک‌روی معنی نداره و همه باید طبق پروتکل واحد حرکت کنن.

آیا سامانه سهیم قابلیت آفلاین دارد؟

یه لحظه بذارید فکر کنم… بله، معماری PWA سامانه سهیم اجازه میده برخی فرم‌ها رو آفلاین پر کنید، ولی برای سابمیت نهایی و دریافت کد رهگیری، حتماً باید آنلاین بشید تا با سرور اصلی سینک بشه.

چالش اصلی در راهبری مرکز داده سازمان چیست؟

خب، بذارید از اول بگم که بزرگترین چالش، آپ‌تایم ۹۹.۹ درصده. چون سرویس‌هایی مثل بیمارستان‌ها و بانک‌ها به دیتای ما زنده‌اند، هر ثانیه قطعی دیتاسنتر مساویه با فلج شدن خدمات در کل کشور.

چطور مانع نفوذ بدافزار به شبکه داخلی می‌شوید؟

طبیعتاً تو این کار، شبکه داخلی کاملاً از اینترنت آزاده (Air-gapped) نیست ولی به شدت ایزوله است. پورت‌های غیرضروری بسته‌اند و تمام ترافیک ورودی به سامانه‌هایی مثل NCR توسط فایروال‌های لایه ۷ مانیتور میشه.

اگر همکارتان دیتای محرمانه را روی فلش کپی کرد، چه می‌کنید؟

در مواجهه با این چالش، هیچ تعارفی ندارم. این کار نقض فاحش پروتکل‌های امنیتیه. بلافاصله مانعش می‌شم و طبق دستورالعمل حراست و معاونت فناوری، موضوع رو گزارش میدم چون امنیت ملی شوخی‌بردار نیست.

آینده کارت هوشمند ملی را چطور می‌بینید؟

به عقیده من، کارت فیزیکی کم‌کم حذف میشه و جاش رو به “هویت دیجیتال” روی موبایل میده. همین الانم پلتفرم هدا داره زمینه رو آماده می‌کنه تا گوشی موبایل تبدیل به توکن اصلی شناسایی شهروندان بشه.

چه زمانی گواهی انحصار وراثت به صورت خودکار صادر نمی‌شود؟

خب واقعیتش اینه که اگر گراف روابط در پایگاه اطلاعات خانواده ناقص باشه یا وراث ناشناخته باشن، سیستم هوشمند نمی‌تونه ریسک کنه و صدور رو متوقف می‌کنه تا پرونده به صورت دستی و قضایی بررسی بشه.

تاثیر سامانه سهیم بر کاهش جعل اسناد چیست؟

اگه بخوام صادق باشم، سامانه سهیم با حذف کاغذ، ریشه جعل رو خشکونده. وقتی استعلام آنلاین و لحظه‌ای باشه و شهروند بتونه کیوآر کد (QR) سند رو اسکن کنه، دیگه کسی نمی‌تونه با فتوشاپ سند جعلی بسازه.

اگر دیتاسنتر اصلی دچار حریق شد، برنامه بازیابی چیست؟

به نظرم بهترین راهش داشتن سایت پشتیبان (DR Site) در یک استان دیگه است. معاونت فناوری اطلاعات حتماً دیتای حیاتی مثل پایگاه خانواده رو به صورت لحظه‌ای در سایت میرور کپی می‌کنه تا در صورت فاجعه، دیتا از دست نره.

منظور از “وقایع حیاتی چهارگانه” در سیستم چیست؟

من همیشه این‌جوری دسته‌بندی می‌کنم: ولادت، فوت، ازدواج و طلاق. این چهار رکن اصلی دیتابیس ما هستن که هر کدوم تریگرهای خاص خودشون رو در سامانه‌هایی مثل NCR و سهیم فعال می‌کنن.

چگونه کیفیت عکس شهروندان را در سامانه NCR کنترل می‌کنید؟

تو عمل این‌جوری پیش می‌ره که نرم‌افزار هوشمند بیومتریک، استانداردهای ICAO رو روی عکس چک می‌کنه. اگر نور، زاویه صورت یا پس‌زمینه مشکل داشته باشه، سیستم اجازه ذخیره نمیده تا کارت ملی با عکس استاندارد صادر بشه.

آیا پلتفرم هدا از عنبیه چشم هم پشتیبانی می‌کند؟

یه نکته خیلی مهم اینجاست که زیرساختش وجود داره و هدا مولتی‌مودال (Multi-modal) طراحی شده، ولی فعلاً تمرکز اصلی روی اثر انگشت و تشخیص چهره‌ست چون تجهیزات اسکن عنبیه هنوز در تمام پیشخوان‌ها فراگیر نشده.

برخورد شما با باگ نرم‌افزاری در روز اول لانچ چیست؟

چیزی که تجربه به من یاد داده اینه که روز لانچ همیشه پر از سورپرایزه. به جای وحشت، لاگ‌ها رو جمع می‌کنم و سریعاً به تیم توسعه انتقال میدم و اگر باگ بحرانی باشه، پیشنهاد رول‌بک (Rollback) به نسخه قبلی رو میدم.

چرا تطبیق آدرس در سامانه سهیم با اداره پست ضروری است؟

اگه اجازه بدید این‌طور بگم که آدرس استاندارد یعنی کدپستی معتبر. سامانه سهیم به سرویس GNAF پست وصله تا مطمئن بشیم آدرسی که شهروند اعلام می‌کنه وجود خارجی داره و کارت ملی به مقصد اشتباهی نمیره.

وظیفه اپراتور در زمان قطعی لینک ارتباطی چیست؟

ببینید، تو این موقعیت وظیفه اول آرامش دادن به مردمه. بعدش باید از پروتکل آفلاین (در صورت وجود) استفاده کنه یا شماره تماس بگیره تا وقتی لینک وصل شد، کار مردم رو پیگیری کنه و نذاره نارضایتی بالا بگیره.

حدوداً چند درصد استعلام‌ها آنلاین است؟

همون‌طور که می‌دونید هدف نهاییه ۱۰۰ درصده، ولی الان حدوداً بالای ۹۵ درصد استعلام‌ها از طریق پلتفرم هدا و به صورت آنی انجام میشه و اون ۵ درصد باقی‌مانده مربوط به پرونده‌های خاص و قدیمی فاقد دیتای دیجیتاله.